მე ეკოლოგისტი ვარ. შენ?

ეკოლოგისტები, განსაკუთრებით კი ღრმა ეკოლოგისტები ბუნებას ურთიერთდაკავშირებულ მთლიანობად მიიჩნევენ, რომელიც მოიცავს ადამიანებსაც და ცხოველებსაც, ისევე როგორც უსულო სამყაროს. ბუნება ზოგჯერ განიხილება, როგორც ცოდნისა და “მართებული ცხოვრების” წყარო, ადამიანის სრულყოფა მოიპოვება ბუნებასთან სიახლოვითა და მისი პატივისცემით, და არა მასზე დომინირების მცდელობით.
“ენდრიუ ჰეივუდი”


მე ეკოლოგისტი ვარ. შენ?

Advertisements

ხვალინდელი დღე

წინა პოსტში ვწერდი თუ რა არის გლობალური დათბობა და რას შეიძლება ველოდოთ რამდენიმე ათეული წლის შემდეგ. ვაგრძელებ იგივე თემას.
ვარაუდობენ რომ, კლიმატის ცვლილებამ, თუ რა თქმა უნდა იგი არსებობს, შეიძლება დიდი რაოდენობით ხალხი აქციოს ეკოლოგიურ ლტოლვილებად. ზოგიერთი ვარაუდით 2050 წლისთვის დედამიწაზე შეიძლება იყოს 50-150 მილიონი ეკოლოგიური ლტოლვილი. გარდა ამისა კლიმატის ცვლილებამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ადამიანების ჯანმრთელობას. როგორც ვარაუდობენ სითბური ტალღების მომატება საფრთხეს შეუქმნის მოხუცებს და გულით დაავადებულებს. მოიმატებს ასთმითა და ბრონქიტით დაავადებულთა რიცხვი. ბაქტერიების გამრავლება და ობის წარმოქმნა პროდუქტებზე გაზრდის, პროდუქტების გაფუჭების და ზოგიერთი სახის მოწამვლის სიხშირეს. ზღვის დონის აწევამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ინფექციური დაავადებების გავრცელებას სანაპირო ზოლში კანალიზაციის და გამწმენდი ნაგებობების დატბორვით.
მკვლევარები ვარაუდობენ რომ კლიმატის ცვლილება უარყოფითად იმოქმედებს ბიომრავალფეროვნებაზე.
მომავალი საუკუნის განმავლობაში ტყეების მთელი ნაირსახეობები შეიძლება გაქრეს დედამიწიდან, მათ შორის მსოფლიოში არსებული მშრალი ტროპიკული ტყეების ნახევარი.
გლობალური დათბობის შემთხვევაში შეიძლება ზოგიერთი სახეობა გადაშენდეს კიდეც.
ტყის სიკვდილმა შეიძლება გაათავისუფლოს მის ბიომასაში და ირგვლივ ნიადაგში არსებული ნახშირბადი და კიდევ უფრო დააჩქაროს გლობალური დათბობა.
ტყეების დაღუპვა გამოიწვევს მცენარეების და ცხოველების იმ სახეობების მასობრივ გადაშენებას, რომლებიც ვერ მოახერხებენ მიგრირებას.
დაიღუპება თევზი მდინარეებში და ტბებში.
დაიტბორება ჭარბტენიანი ტერიტორიები.
დაიღუპება მარჯნის რიფები.

რას აკეთებს მსოფლიო გლობალური დათბობის შესაჩერებლად და რამდენად ეფექტურია ეს ღონისძიებები, ამაზე მომდევნო პოსტში მოგიყვებით:)

350

350 წილადი მილიონზე არის ნახშირორჟანგის ატმოსფეროში კონცენტრირების კრიტიკული ზღვარი. იგი საშიშროებას უქმნის პლანეტის მდგრად და უსაფრთხო არსებობას.

treehugger.com

საერთაშორისო მოძრაობა 350.org ევროპის ახალგაზრდული კლიმატური მოძრაობაა. მოძრაობის წევრებს მიაჩნიათ, რომ ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის არსებული მაღალი მაჩვენებელი (ნახშირორჟანგის მაჩვენებელი დღეისათვის 390 – ზე მეტია, ეს მაშინ, როდესაც კრიტიკული ზღვარია 350) საფრთხეს უქმნის პლანეტას და ყველაზე მეტად დედამიწის დაუცველ მოსახლეობას.

საერთოდ, კლიმატის რეგულირებაში უდიდესი როლი ეკუთვნის ატმოსფეროს, რომლის შედგენილობა უცვლელია დაახლოებით 50 მლნ წლის მანძილზე.

კლიმატის ცვლილება გამოიხატება დედამიწის საშუალო წლიური ტემპერატურის მომატებით და მისი მიზეზი ადამიანს სამეურნეო მოღვაწეობის შედეგად ატმოსფეროს შემადგენლობის ცვლილებაა. მას მეცნიერთა უმრავლესობა უკავშირებს ატმოსფეროში ე.წ. “სათბური აირების” (ნახშირბადის დიოქსიდი, მეთანი, ფრეონები, ოზონი, აზოტის ოქსიდი) დაგროვებას.
ატმოსფეროში არსებული სათბურის აირები ერთის მხრივ დედამიწამდე უშვებს მზის ენერგიის დიდ ნაწილს, მეორეს მხრივ კი, გარეთ თითქმის, არ უშვებს დედამიწის მიერ გამოსხივებულ სითბოს. ე.წ. “სათბური აირების” ანტროპოგენური წყარო შეიძლება იყოს საწვავი წიაღისეულის წვა, ცემენტის წარმოება, ნაგავსაყრელები, სასუქები და სამრეწველო წვის პროცესები.

ანაბეჭდი წყალზე

წყალი, ჰაერი და საკვები – სამი რამ, რის გარეშეც ადამიანს არსებობა არ შეუძლია.
მეცნიერებმა დაადგინეს რომ ადამიანს ჰაერის გარეშე შეუძლია რამდენიმე წუთი გაძლოს, წყლის გარეშე 7 დღე, ხოლო საკვების გარეშე 40 დღე.
(მე პირადად ან მონაცემებში ეჭვი მეპარება, მაგრამ რადგან მეცნიერებმა დაადგინეს…)
კითხულობ ახლა ამ პოსტს, გეღიმება და იწყებ ფიქრს კიდევ რის გარეშე არ შეგიძლია არსებობა… კარგი იფიქრე და თან ირგვლივ მიმოიხედე… დააკვირდი გარემოს შენს ირგვლივ, ყველაფრის დასამზადებლად რასაც შენს ირგვლივ ხედავ საჭიროა წყალი.
საიდან დავიწყო?
სავარაუდოდ შენს მაგიდაზე დგას ერთი ფინჯანი ყავა. როგორ ფიქრობ რამდენი წყალია ერთ ფინჯან ყავაში?
1 ლიტრი?
5 ლიტრი?
თუ 140 ლიტრი?

ჰო, დაახლოებით 140 ლიტრი წყალი სჭირდება ერთი ფინჯანი ყავის მომზადებას.
რატომ?
წარმოიდგინე ყავა რომელსაც შენ სვამ ჯერ დათესეს, მერე დაკრიფეს, მერე საწარმოში მიიტანეს, გადაამუშავეს, შეფუთეს და გასაყიდად გამოიტანეს.
მერე მკვლევარები, სტატისტიკოსები თუ მეცნიერები დასხდნენ, დაიწყეს დათვლა და ბევრი ითვალეს თუ ცოტა ითვალეს, გამოითვალეს რომ ერთი ფინჯანი ყავის მოსამზადებლად საჭიროა 140 ლიტრი წყალი.
ეს ვირტუალური წყალია, ანუ ეს არის პროდუქტის “დაფარული წყალი” ანუ წყლის ის რაოდენობა, რომელიც პროდუქტის წარმოებაზე დაიხარჯა, გაანგარიშებული პროდუქტის წარმოების ადგილას.
იგივე ხალხმა გამოითვალა რომ ერთი ბამბის მაისურის დასამზადებლად საჭიროა 2700 ლ წყალი.
1 ჰამბურგერი – 2400 ლ წყალი.
1 ჭიქა ლუდი – 75 ლ წყალი.
1 კგ ტყავის ნაწარმი – 16 600ლ წყალი.
1 კგ ყველი – 5000 ლ წყალი.
1 ნაჭერი პური – 40 ლ წყალი.
1 კგ ქათმის ხორცი – 3900 ლ წყალი.

წყლის ანაბეჭდი – ეს არის ერთი ადამიანის, თემის ან მთელი ქვეყნის მიერ მოხმარებული პროდუქტების და სერვისების წარმოებისათვის გამოყენებული წყლის მთლიანი მოცულობა.

ცოტა სტატისტიკა:
დედამიწის 71% დაფარულია წყლით, აქედან 97.4% მლაშე წყლებია, ხოლო 2.6% მტკნარი წყლები.
წონის მიხედვით წყალი შეადგენს ხემცენარეების 60%-ს და ცხოველების უმრავლესობის 50-60%-ს.

ადამიანის ორგანიზმი შედგება 55- 60% წყლისაგან.

არსებობს მიწისქვეშა და ზედაპირული წყლები.
ნალექების ნაწილი იფილტრება ნიადაგში და ავსებს ნიადაგსა და ქანებში არსებულ ნაპრალებს, ფორებს და სხვა სივრცეებს, ამ წყლებს მიწისქვეშა წყლები ეწოდება.

ზედაპირული წყლები არის ისეთი წყლები, რომელიც მიედინება მდინარეებში, ტბებში, რეზერვუარებში და ჭარბტენიან ტერიტორიებზე. ამ წყლების 2/3 იკარგება წყალდიდობის დროს და მხოლოდ 1/3 წარმოადგენს მტკნარი წყლის რესურსების სტაბილურ წყაროს.
რაში ვიყენებთ წყალს: ყველაზე დიდი რაოდენობით სოფლის მეურნეობაში 82 %, ინდუსტრიულ წარმოებაში 16 %, ხოლო რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს საყოფაცხოვრებო მოხმარებისათვის მხოლოდ 4% გვჭირდება.

ისევ სტატისტიკა:
1900 წლიდან წყლის მოხმარება გაიზარდა 9-ჯერ.
ერთ სულ მოსახლეზე გაიზარდა 4-ჯერ.
დღესდღეობით მოიხმარება ზედაპირული ჩამონადენი წყლების სტაბილური მარაგის 35%.
ჩამონადენი წყლების 20% რჩება მდინარეებში და უზრუნველყოფს ტვირთის გადაზიდვას, დაბინძურების განზავებას, სათევზე მეურნეობების და ველური ბუნების შენარჩუნებას.

რაც შეეხება საქართველოს…
“საქართველო მდიდარია წყლისრესურსებით” – ვფიქრობ ეს ყველაზე გავრცელებული ფრაზაა, რომელსაც ყოველი მეორე ადამიანისაგან მოისმენ, თუკი რა თქმა უნდა წყალზე დაუწყებ საუბარს.
არადა მე არ მჯერა ამის. იმიტომ რომ ჩემს ონკანში წყალი ყოველ მეორე დღეს მოდის, დაახლოებით ორი საათით და თან საინტერესო რაღაც-რაღაცებიც მოყვება:)
შეიძლება ზოგადად წყალი გვაქვს, მაგრამ სასმელი წყლის დეფიციტიც რომ გვაქვს ესეც ფაქტია…