ტყის მართვა ბელორუსში

დიდი ხნის წინ დაპირებულ პოსტს ვწერ. უფრო სწორად IUCN -ისთვის დავწერე და ახლა იქიდან ვაკოპირებ.

2011 წლის ივნისში ENPI FLEG პროგრამის ფარგლებში ბელარუსში პრეს-ტურის მონაწილე გავხდი. პრეს-ტური, რომელშიც ქართველი, რუსი, უკრაინელი, ბელორუსი, სომეხი, აზერბაიჯანელი და მოლდოველი ჟურნალისტები მონაწილეობდნენ მიზნად ისახავდა ბელორუსიის სატყეო სისტემაში განხორციელებული რეფორმის გაცნობას.
რეფორმები, რომელიც ბელორუსიის სატყეო მეურნეობაში გატარდა, ერთი შეხედვით მართლაც მნიშვნელოვანი ჩანს. ტყე ბელორუსიისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბუნებრივი რესურსია, რომელსაც შეიძლება ითქვას კარგადაც უვლიან.

ქვეყნის ტერიტორიის 38%-ზე მეტი, დაახლოებით 9.39 მილიონი ჰექტარი ტყეებს უჭირავს. ბოლო 60 წლის განმავლობაში ბელორუსიაში ტყის ფართობი თითქმის გაორმაგდა.

პრეს-ტურის სამდღიანი პროგრამა საკმაოდ დატვირთული იყო. პირველი ოფიციალური შეხვედრა ბელორუსის სატყეო მეურნეობის სამინისტროში, მინისტრ მიხეილ ამელიანოვიჩთან შედგა. მინისტრის თქმით მათი ქვეყნის ეკონომიკური მდგრადობა მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ტყეების სათანადო-მოვლა პატრონობაზე.

პრეს-ტურის ფარგლებში მოვინახულეთ ბელორუსიის თითქმის ყველა სანერგე-მეურნეობა და მათი მუშაობის სპეციფიკას გავეცანით.

პატარ-პატარა მეურნეობები ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზეა განთავსებული. სანერგეებში სხვადასხვა ჯიშის ნერგებს ზრდიან, რომელთაც შემდეგ აუთვისებელ ფართობებზე რგავენ და ახალ ტყეს აშენებენ. ყოველ წელს ბელორუსიაში ახალი ტყის გაშენება ხდება და ყოველწლიურად 100 ტონა თესლი ინახება სანერგე მეურნეობებისათვის.

მარტო 2010 წელს ტყის რეგენერაცია და ახალი ტყის გაშენება 29 ათას ჰექტარზე განხორციელდა. გარდა იმისა რომ ტყეებს აშენებენ, უკვე არსებულსაც კარგად იცავენ. პრევენციულ ღონისძიებებს სხვადასხვა მიმართულებით ატარებენ, ერთ-ერთი ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებებია. ქვეყანაში 239 სახანძრო სადგურია, რომელიც აღჭურვილია ხანძარსაწინააღმდეგო ტექნიკით. გარდა ამისა ქვეყნის მასშტაბით ტყეებში დაყენებულია 72 ვიდეოთვალი, რომლის ფუნქცია, კონტროლთან ერთად ხანძრის კერების აღმოჩენა და შესაბამისი სამსახურებისთვის დროულად ცნობებაა. მკაცრია კანონი იმ პირების მიმართ, ვინც არაკეთილსინდისიერად იქცევა და ტყეში ცეცხლის დანთებისას შესაბამის ზომებს არ იღებს. სატყეო მეურნეობის სამინისტროს წარმომადგენლების თქმით ბოლო წლებში უსაფრთხოების ზომების დარღვევისათვის 800-მდე ადამიანის პასუხისმგებლობის საკითხი დადგა.

ტყის რეგულირება ის საკითხია, რომელიც ბელორუსიაში ნომერ პირველია. “ბელგოსლესი” ასე ჰქვია იმ სტრუქტურას, რომელიც უშუალოდ მონიტორინგს ახორციელებს. სატყეო ინჟინრებით, ნიადაგმცოდნეებით, კარტოგრაფებით და ტყის მონიტორინგის სპეციალისტებით დაკომპლექტებული უწყება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სატყეო მეურნეობის დაცვაში. რაც შეეხება ტყის მონიტორინგს იგი სხვადასხვა მიმართულებით ხორციელდება. ეკოლოგიური, პათოლოგიური და რადიაციული მონიტორინგი ბელორუსიის ტყეებში მუდმივად ხდება. გარდა ამისა ვიდეოთვალით კონტროლდება ტყის მასივები.

ის რაც ბელორუსიაში ყველაზე მეტად თვალშისაცემია უჩვეულო სისუფთავეა. მინსკი სწორედ სუფთა ქუჩებით, მოვლილი სკვერებით და უზარმაზარი სივრცით დამამახსოვრდა. მინსკში სამი რამეა დიდი დოზით – საბჭოთა სიმბოლიკები, ლუკაშენკოს სურათები და ბალახის მკრეჭავები. ეს უკანასკნელები ქმნიან იმ წესრიგს, რომელიც ქალაქშია. და არამარტო მინსკში. რამდენიმე დღის მანძილზე თითქმის ნახევარი ბელორუსია შემოვიარე. ყველგან ერთიდაიგივეა – წესრიგი, წესრიგი და სისუფთავე.

შეიძლება ითქვას, იქ ყველა ბუჩქს და ხეს უფრთხილდებიან. ტყეები, რომელსაც კარგად უვლიან, იცავენ და აკონტროლებენ.

Advertisements

ფოტო ფაქტები: დუშეთის ხევი

მდინარე დუშეთის ხევზე მოწყობილი უკანონო ნაგავსაყრელი 😐

ბოლო პოსტები ზედმეტად არამწვანე გამომივიდა და აი ეს ფოტო კომპენსაციისთვის:(

ერთი ფოტო ისტორია

თითქმის სულ ასეთი ცარიელია დუშეთის ქუჩები.
შეიძლება ნახევარი ქალაქი ისე მოიარო ადამიანი არ შეგხვდეს.

შორია ევროპამდე?

ძაღლი ყეფდა, ქარავანი მიდიოდაო…

ამ პოსტის დაწერა ჯერ კიდევ მაშინ მინდოდა, როცა გარემოს დაცვის სამინისტროს გაუქმების შესახებ გავიგე. თუმცა მერე გადავიფიქრე. რა უნდა დამეწერა? რომ ძალიან შეშფოთებული ვარ, მეტისმეტად აღშფოთებული და გაბრაზებული? ღრმა შეშფოთება ისედაც საქართველოში არსებულმა თითქმის ყველა გარემოსდაცვის კუთხით მომუშავე ორგანიზაციამ გამოხატა.

ამონარიდები განცხადებებიდან:

საქართველოს მწვანეთა მოძრაობა გამოხატავს შეშფოთებას გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს რეორგანიზაციასთან დაკავშირებით.

კავკასიის გარემოსდაცვითი არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელი (CENN) გამოთქვამს სერიოზულ შეშფოთებას გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს სტრუქტურული რეორგანიზაციის გამო, ვინაიდან, ჩვენი აზრით, ეს პროცესი დაკავშირებულია მნიშვნელოვან რისკებსა და საფრთხეებთან. კერძოდ კი, ამ გადაწყვეტილებამ, შესაძლოა, გამოიწვიოს გარემოსდაცვითი სტრუქტურების ქმედითუნარიანობისა და ეფექტურობის შემცირება, საფრთხის წინაშე დააყენოს საქართველოს გარემოს დაცვის საქმე და შეაფერხოს ევროინტეგრაციის პროცესი.

ბუნების დაცვის მსოფლიო ფონდის (WWF) კავკასიის ოფისი შეშფოთებას გამოხატავს საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს რესტრუქტურიზაციის გეგმის გამო.


გარდა ამისა საქართველოში მოქმედმა ოცდაათამდე არასამთავრობო ორგანიზაციამ სპეციალური მიმართვა გაავრცელა საქართველოს მთავრობისადმი, ამ მიმართვაში საუბარია იმ საფრთხეებზე რომელიც შეიძება მოჰყვეს გარემოს დაცვისა და გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს რეორგანიზაციას.

არსებობს საშიშროება, რომ დაცული ტერიტორიების სააგენტოს ეკონომიკის სამინისტროსადმი დაქვემდებარებით შეილახება დაცული ტერტორიების ძირითადი ფუნქცია _ ბიომრავალფეროვნების და ეკოსისტემების კონსერვაცია – დაცვა და შენარჩუნება. მთავრობის წევრთა განცხადება ტოვებს შთაბეჭდილებას, რომ მათ დაცული ტერიტორიები მხოლოდ ტურიზმის განვითარების ერთ–ერთ საშუალებად მიაჩნიათ. ჩვენთვის სრულიად მიუღებელია მინისტრ ხაჩიძის (რომელმაც მხარი დაუჭირა ამ “რეფორმას”) განცხადება, რომლის თანახმადაც გარემოს დაცვის სამინისტროს მხოლოდ “წმინდა გარემოსდაცვითი ფუნქციები დარჩება”, რითაც მან აღიარა, რომ დაცული ტერიტორიების მართვა მას გარემოს დაცვის ღონისძიებად არ მიაჩნია“

„არსებოს საშიშროება, რომ საქართველოს ტყეები განხილული იქნება, როგორც მხოლოდ ეკონომიკური რესურსი და უგულვებელყოგილი იქნება მათი ეკოლოგიური და სოციალური ფუნქცია, რაც მოკლე ხანში გამოუსწორებელ შედეგებს გამოიღებს“.

მიუხედავად არასამთავრობოს სექტორის აქტიურობისა, კანონპროექტი, რომელიც გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი სამინისტროს სტრუქტურული რეორგანიზაციის საკითხს ეხება, პარალმენტში განსახილველად მაინც შევიდა. ამ კანონპროექტის მიღების შემდეგ მთავრობის შემადგენლობაშო ორი ახალი დასახელების სამინისტრო შევა: ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტრო და გარემოს დაცვის სამინისტრო.
ჩემი აზრით ერთი ნათელი წერტილი ამ ამბავში ისაა, რომ დაცული ტერიტორიების სააგენტო კვლავ გარემოს დაცვის სამინისტროს კომპეტენციაში დარჩება. სხვა დანარჩენი ბლაბლაბლაა და მეტი არაფერი. ეჭვი არ მეპარება პარლამენტი ისეთივე „წარმატებით“ მიიღებს ამ კანონს, როგორაც სხვა კანონებს იღებდა.
კიდევ დარწმუნებული ვარ იმაში, რომ იმ დეპუტატების 80% ვინც ამ კანონპროექტს მხარს დაუჭერს გაგებაში არ იქნება რას მისცეს ხმა. რა საჭიროა წაკითხვა ან ფიქრი, მთავარია პარტიული დავალება.

ამონარიდი არასამთავრობო ორგანიზაციების განცხადებიდან:

ორჰუსის კონვენციის თანახმად, სახელმწიფო ვალდებულია უზრუნველყოს გადაწყვეტილების მიღების პროცესში საზოგადოების მონაწილეობა იმ ეტაპზე, სანამ არჩევანის გაკეთება ჯერ კიდევ შესაძლებელია (კონვენციის დედანში – while options are still open). გარემოსდაცვითი თვალსაზრისით მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილების გაუმჭვირვალე პრაქტიკა, გარემოსდაცვითი სექტორისადმი ასეთი უპასუხისმგებლო დამოკიდებულება არ შეეფერება ქვეყანას, რომელიც ისწრაფვის ევრო–ატლანტიკურ სივრცეში ინტეგრაციისაკენ. შემოთავაზებული მოდელი გვაგონებს რამდენიმე წლის წინათ პუტინის რუსეთში განხორციელებულ რეფორმას. გამოვთქვამთ შეშფოთებას, რომ აღნიშნული გადაწყვეტილება ეჭვქვეშ აყენებს საქართველოს პრეზიდენტის მიერ გაეროს მაღალი ტრიბუნიდან გაკეთებულ განცხადებას იმის თაობაზე, რომ “საქართველო გახდება მდგრადი განვითარების სამოდელო ქვეყანა”.

დავუბრუნდები სათაურში გამოტანილ შეკითხვას.
შორია ევროპამდე?
შორია, იმიტომ რომ ჩემს ქვეყანაში ჯერ კიდევ ძალიან ბნელა!

2010

ჩემი ბლოგი ერთი წლისაა. ერთი წლის წინ გაზეთის რედაქციაში ტრენინგისთვის CV-ს ვავსებდი, რომელიც სოციალურ მედიას ეხებოდა. მეილი გავაგზავნე და დავფიქრდი რატომ უნდა დაველოდო პასუხს მოვხვდები თუ არა ტრენინგზე, ვცდი – ბლოგის შექმნა არც ისე რთულია.
ვცადე და ასე გაჩნდა ჩემი ბლოგი.
თავიდან ვწერდი ყველაფერზე, მაგრამ მერე მივხვდი რომ სულაც არ მომწონდა ის რასაც ვწერდი, ამიტომ ავდექი და წავშალე.
ჩემი ბლოგის ახალი სიცოცხლე მაისიდან დაიწყო, როცა IUCN ის ტრენინგზე საინტერესო იდეა შემოგვთავაზეს და მეც გადავწყვიტე გარემოს დაცვაზე დამეწერა.
ერთი შეხედვით საკმაოდ მოსაწყენია ბლოგზე თვეების მანძილზე წერო პოსტები, რომელიც გარემოს დაცვას ეხება. მეორეც, ძალიან რთულია მარტივი ენით, პროფესიული ტერმინების გარეშე წერო ამ თემაზე.
რაც მთავარია ძალიან, ძალიან რთულია იაზროვნო ეკოლოგიურად.

დასაწყისში არჩევანის წინაშე ვიდექი: ბლოგი ყოფილიყო ყოველდღიურად განახლებადი, მომეძიებინა ქართული ნიუსები, მეთარგმნა უცხოური თუ გამეკეთებინა ბლოგი, რომელზე განთავსებული ინფორმაცია დროს გაუძლებდა და ნიუსისგან განსხვავებით რამდენიმე თვის შემდეგაც საინტერესო წასაკითხი იქნებოდა.
ავირჩიე მეორე გზა, რამდენად გამომივიდა ეს თქვენ, ჩემი ბლოგის მკითხველებმა უნდა შეაფასოთ.
ადვილია აიღო რომელიმე წიგნი, ნარკვევი ან ბროშურა გარემოს დაცვაზე, ეკოლოგიაზე, ბიომრავალფეროვნებაზე, გააშინაარსო და საკუთარ ნაააზრევად შეასაღო შენს მკითხველს. ან სულაც არ გააშინაარსო და თავის ტერმინებიანად გადმოწერო.
რთულია თავიდან ბოლომდე წაიკითხო ეს წიგნები, ნარკვევები, ბროშურები, პოსტის დასაწერად დაჯდე კომპიუტერთან და ვერაფერი ვერ დაწერო. იმიტომ რომ გაქვს შეგრძნება, ეს ერთხელ უკვე დაიწერა, რაღაც ახალი გინდა, რაც ჯერ არ დაწერილა. და ამ ახლის ძიებაში შეიძლება შემოგეკითხოს სქელტანიანი “მეტყევეობა”, არანაკლებ სქელტანიანი “ბუნების კარი”, რამდენიმე ათეული პატარა ბროშურა და ბოლოს სასოწარკვეთილებაში ჩავარდე “რა ჯანდაბა დავწერო”.
თემები გაქვს, არაპოპულარული, მაგრამ საინტერესო, თუმცა სრულყოფისთვის ჯერ კიდევ უნდა მოიძიო ინფორმაცია. ყველაზე ცუდი ის მომენტი იყო, როცა არასრულყოფილი პოსტები დრაფტში იყრებოდა. ისინი ახლაც იქ არიან, ყოველთვის როცა ახალ პოსტს ვწერ საცოდავად მიყურებენ და თითქოს მეხვეწებიან: “გამოგვაქვეყნე რა!”
სამწუხაროდ იმისთვის რომ მათ ვორდპრესის სინათლე იხილონ ჯერ კიდევ ბევრი რამ მაქვს წასაკითხი.
ბევრი იდეა, რომელიც მქონდა ჩემგან დამოუკიდებელი მიზეზების გამო ვერ განხორციელდა. თუმცა იმედი მაქვს 2011-ში მაინც მექნება სანატრელი “ფლიპკამერა” და ყველაფერს რაც 2010-ში უნდა გადამეღო, სწორედ მაშინ გადავიღებ.
ისე საერთო ჯამში 2010 ძალიან წარუმატებელი წელი იყო.
უფრო სწორად ამ წელს დავარქმევდი მოლოდინის წელს. კონკურსიდან კონკურსამდე, პროექტიდან პროექტამდე გამაწამებელმა მოლოდინმა და ნერვიულობამ დაღი ჩემს ჯანმრთელობას დაასვა.
გვიან, მაგრამ მაინც მივხვდი ყველაზე მთავარი ადამიანისთვის არის ჯანმრთელობა – მხედველობა + სმენა. ჩემი აზრით შეუცვლელი და შეუფასებელი საუნჯეა. სხვა ყველაფერი, მეორეხარისხოვანია.
ბლოგს რომ დავუბრუნდე, ბლოგისთვის დადებითად შევაფასებდი ამ წელს. 2010-ში ჩვენ (მე და ჩემმა ბლოგმა) მოვიპოვეთ სტაბილური მკითხველი, ქუთაისურმა გაზეთმა “პოსტსკრიპტუმმა” ჩემი ერთ-ერთი პოსტიდან ფოტოები აიღო და გაზეთში დაბეჭდა.
მეტს განსაკუთრებულს ვერაფერს ვიხსენებ….
თუმცა მაინც ვფიქრობ ეს ბლოგი ესკიზია იმ დიდი პროექტისა, რომლის განხორციელებასაც ვაპირებ. და კიდევ ჯიუტად მჯერა, რომ ოდესმე ეს ბლოგი გახდება სასარგებლო და ძალიან, ძალიან საინტერესო.
ბევრი ვწერე, იდეაში მინდოდა შემაჯამებელი პოსტი დამეწერა. მგონი გამოვიდასავით.
ბოლოს, მინდა მადლობა გითხრათ თქვენ, ჩემი ბლოგის მკითხველებს. განსაკუთრებული მადლობა კი შენ, ჰო შენ ამ პოსტს რომ კითხულობ ახლა და ბოლოში რაღაცას დამიტოვებ კომენტარის სახით.
კომენტარს რაც შეეხება, როცა რაღაცას აკეთებ, ამ შემთხვევაში წერ – გჭირდება უკუკავშირი. დასტური იმისა, რომ ვიღაცამ კი არ გადაგიარა, არამედ წაგიკითხა და თავისი ემოცია კარგი ან ცუდი დაგიტოვა პოსტზე.

ყველას გილოცავთ შობას და ახალ წელს!
რას გისურვებთ?
სურვილების ასრულებას…
შემოიარეთ ხოლმე ჩემთან, ჩვენ კიდევ ბევრი გვაქვს სახეტიალო….

ყველაფერი ახალი…

მთელი რიგი ობიექტური და სუბიექტური მიზეზების გამო ბლოგის განახლებას, ახალი პოსტების დაწერას ვერ ვახერხებ.
ამ რამდენიმე დღის წინ შევეცადე დამეწერა. პატარა მდინარის, ოღასკურას პრობლემებზე მინდოდა მომეყოლა. მთელი დღე ვიხეტიალე, სურათები გადავიღე, რამდენიმე საინტერესო კადრი მოხვდა ჩემს ობიექტივში, საღამოს როცა უკვე ტექსტი მზად მქონდა აღმოვაჩინე რომ ყველაფერი წაშლილი იყო. სამწუხაროდ ვეღარ მოვძებნე ჩემს თავში ძალა მეორედ წავსულიყავი და იგივე გზა გამევლო.
საერთოდაც რატომ ვლაპარაკობ ამდენს, ვის აინტერესებს დაუწერელი და გამოუქვეყნებელი პოსტები.
მოდი უკვე დაწერილებს გადავხედოთ. მეც თქვენთან ერთად გავიხსენებ.

ოღასკურაზე კი სხვა დროს მოგიყვებით. გიამბობთ ამბავს რა დაემართა პატარა მდინარეს რომელიც ჯერ ნაგვით დაახრჩვეს. ახლა კი მის ერთ მონაკვეთს მილებში მოაქცევენ და საიმედოდ ჩააბეტონებენ.

1.არაფერია მზის ქვეშ ახალი

2. The Day After Tomorrow

3. მოხეტიალეს ჩანაწერები

4. წყალი ჩვენი არსობისა

5. ბედი, რომელიც ხეს არ ეღირსა

“მუხის შავი ტირილი”

ქუთაისის შემოსასვლელში მდებარე 400-წლოვანი მუხნარის ტყე შეიძლება განადგურდეს. მუხები ხმება – ეს განსაკუთრებით გზისპირა სავალ ზოლზე იგრძნობა, რომელზეც აქტიური ხმობის პროცესი უკვე დაწყებულია.
ტყის მასივში ძირითადად ენდემური და რელიქტური ჯიშის მუხაა. ეს ჯიში წითელ წიგნშია შეტანილი. მისი უნუკალურობა იმაშიცაა, რომ მთელ საქართველოში ამ სახეობის მუხა მარტო იმერეთშია. მუხნარის კორომს 460ჰა. ფართობი უჭირავს. კორომში ხშირად შეხვდებით ქარქცევებს და დეგრადირებულ ხეებს.
“მუხის შავი ტირილი” ასე ჰქვია დაავადებას, რომელიც მუხნარის კორომს ჭირს. დაავადების ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზი – ასაკია. თუმცა ტყეზე ცუდ გავლენას ცენტრალური ავტომაგისტრალი და წყალსაცავიც ახდენს. ეს უკანასკნელი იწვევს ტერიტორიის დაჭაობებას. გრუნტის წყლების დონე ნიადაგში იწევს და მუხებისთვის მეტად არახელსაყრელ პირობებს ქმნის.
ყველაზე ცუდი რაცაა, ტყის მასივში ჯიშთა ცვალებადობა ხდება. მუხის ნაცვლად კორომში რცხილა ამოდის.
ტყე საზოგადოებას ჰგავს. საზოგადოება სადაც ჩვილი ბავშვი არ იბადება – კვდება. ასევეა ტყეც. თუ ტყეში ახალი ნერგი არ გაჩნდა და გაიზარდა ის ვერ იცოცხლებს.
დღეს შეიძლება ითქვას რომ მუხნარის ტყე კვდება. მისი გადაშენების პროცესი უკვე დიდი ხანია დაწყებულია.

P.S.
პირველად ამ საკითხით ხუთი წლის წინ დავინტერესდი. სტატიაც დავწერე ამ პრობლემის შესახებ. 2007 წელს 10 წუთიანი ფილმიც გადავიღე, სადაც ტყეში არსებული მდგომარეობა კარგად იყო აღწერილი. სხვათაშორის ფილმმა წარმატება მომიტანა და საქართველოს ბიომრავალფეროვნების მეხუთე საერთაშორისო კონკურსის ერთ-ერთი გამარჯვებულიც გავხდი. მესამედ ამ პრობლემას რამდენიმე დღის წინ მივუბრუნდი. რაოდენ უცნაურიც არ უნდა იყოს არაფერი შეცვლილა. პრობლემა დღემდე დგას, მუხები ისევ კვდება და მათი მოვლა-პატრონობის სურვილი ისევ არავის აქვს. იმედი მაქვს ამ თემით გარემოსდამცველი ორგანიზაციები დაინტერესდებიან და შესაბამის სტრუქტურებთან ტყის დაცვის საკითხს დააყენებენ. მანამდე კი მარტო ვაგრძელებ საკითხის შესწავლას. პრობლემის არსი უკვე ვიცი, ახლა მთავარია მისი მოგვარების გზები ვიპოვო.

ფინჯან ყავასთან საკითხავი

1. აი ასეთი ქვეყანა

2. ბედი, რომელიც ხეს არ ეღირსა

3. იქ, სადაც ცა ყველაზე ახლოა

4. ანაბეჭდი წყალზე

5. მკვდარი ტყე