კვირა ღამის იმეილი

როცა კვირა საღამოს აქციიდან სველი, გაყინული პრესკაფეში მივედი და სინათლის სიჩქარით ვყრიდი სკაიპში ფოტოებს, ვერ ვიფიქრებდი რომ რამე კარგი შეიძლებოდა მომხდარიყო. მერე ზურგჩანთა, რომლის გამოც ლამის სავიზო რეჟიმი დავარღვიე ერთი კვირის წინ, ავიღე და სამსახურში დავბრუნდი. ფოტორეპორტაჟი მქონდა ასატვირთი ვებზე.

სანამ ფოტოაპარატიდან ფოტოები ლეპტოპში იტვირთებოდა, ფეისბუქი ჩავსქროლე. არაფერი საინტერესო. მეილზე შევიხედე. წერილი დამხვდა. ალბათ ასეთი უნდა იყოს წერილი, რომელიც გათიშულს დედამიწაზე დაგაბრუნებს და სულ ცოტ ხნით მაინც ბედნიერს გაგხდის. თუმცა სანამ წერილზე მოგიყვებით, მანამდე წინა პოსტში შეწყვეტილ ამბავს გავაგრძელებ. წინა პოსტში, პრაღაში ვიყავი და ჯაზ-კონცერტზე მივდიოდი. კონცერტი Janáčkovo nábřeží-ზე მდებარე პატარა, მყუდრო Jazz Dock-ში გაიმართა. თუმცა იმ საღამოს სულაც არ იყო მყუდრო. ბევრი მიზეზი მქონდა იმ დღეს ბედნიერებისთვის.

კონცერტამდე თავგადასავლებით სავსე დღე იყო. დილით სასტუმროდან ადრე გამოვედი, ჩემი ფოტოსთორისთვის გმირებს ვეძებდი. გაჩერებაზე გასულმა, იმის ნაცვლად რომ მეტროში ჩავსულიყავი, ექსპერიმენტის ჩატარება გადავწყვიტე და ავტობუსით პრაღის გარეუბნები შემოვიარე. როგორია მეგაპოლისი ცენტრს მიღმა ფოტოზე შეგიძლიათ ნახოთ. თუმცა ცოტა ვითავხედებ და ვიტყვი, რომ პრაღის გარეუბნის რამდენიმე მონაკვეთის გარჩევა მაგალითად დიღომისგან ძნელია) სახლებია და ხეები რა. რომ არა უცხოენოვანი წარწერები ვერ იფიქრებ რომ ეს ის პრაღაა, უძველესი, მოოქროვილი შენობებით და ისტორიული მნიშვნელობის ძეგლებით, მილიონობით ტურისტს მაგნიტივით რომ იზიდავს.

გარეუბნებში იმდენი ვიბოდიალე, მოვახერხე და დავიკარგე. თუმცა დაკარგვა პირობითია, საერთოდაც ძნელია თუ რუკა გაქვს. უახლოესი გაჩერება მოვძებნე, მერე იქიდან ავტობუსით მეტრომდე მივედი და მორჩა ეგ იყო. ხუთ გაჩერებაში პრაღის ცენტრში ამოვედი. ვაცლავის მოედანს ფეხით გავუყევი.

ვაცლავის მოედანი

გამახსენდა რომ ფოტოსთორი მქონდა გადასაღები. თუმცა მუშაობის დაწყებამდე გადავწყვიტე ის კაფე მომეძებნა, სადაც საღამოს კონცერტი იყო დაგეგმილი. რუკას დავხედე. ვაცლავის მოედნიდან ახლოს იყო, მაგრამ იქ მისვლას მაინც დიდი დრო მოვანდომე. ხეივანში, რომელიც მდინარე ვლტავას მიუყვება უკვე ფოთოლცვენა იყო დაწყებული. კაფე მოვძებნე, რუკაზე რემარკა გავაკეთე და უკან, ოლდ თაუნ სკვერისკენ ვიწრო ქუჩებით წავედი. წვიმდა.

Jazz Dock

ის იყო ერთ-ერთ ქუჩაზე შევუხვიე, ესპანელი გოგონების ჯგუფს გადავეყარე. არდადეგებს ატარებდნენ პრაღაში და ჯონ ლელონის კედელს ეძებდნენ. მე მკითხეს სად იყო კედელი, ვუთხარი რომ არ ვიცოდი, მაგრამ შემეძლო მათთან ერთად მომეძებნა. მათ შევუერთდი და 10 წუთიანი ძებნის შემდეგ ვიპოვეთ კიდეც. წვიმამ იმატა.

John Lennon’s wall

თავი ხიდქვეშ შევაფარე, სადაც ჩემს გარდა ათეულობით ადამიანი იყო შეკრებილი და ქუჩის მორიგ ბენდს უსმენდნენ. ჩამოვჯექი. ისეთი მუხტი იყო, ისეთი მხიარულება, სულ დამავიყდა ფოტოები. ჰაერი წვიმით, მუსიკით და სიყვარულით იყო სავსე. კარგახანს ვუსმინე. მერე მივხვდი რომ იმ დღეს არაფრის გადამღები არ ვიყავი.

საათს დავხედე, ექვსი სრულდებოდა. კონცერტამდე ერთი საათი იყო დარჩენილი. წვიმს, სად წავიდე? – ვკითხე ჩემს თავს და პასუხიც უცებ ვიპოვე.
ტრამვაი!
საუკეთესო საშუალება წვიმისთვის თავის შესაფარებლად და პრაღის დასათვალიერებლად. თუმცა ტრამვაით ჩემი სეირნობა დიდხანს არ გაგრძელებეულა. გალერეასთან ჩემი ჯგუფელები დავლანდე, გამახსენდა რომ ფოტოგამოფენის შესახებ სულ დამავიწყდა. უახლოეს გაჩერებაზე ჩამოვხტი, უკან გალერიისკენ წავედი. ფოტოგამოფენა დავათვალიერე და ჩემს ახლადშეძენილ ნაცნობებთან ერთად კონცერტზე წავედი.
მუსიკას ვერ აღწერ, მუსიკას გრძნობ, ისმენ. ემოციური საღამო იყო. ფრაგმენტი იმ საღამოდან:

სასტუმროში გვიან დავბრუნდით. დილით დენთან მივედი და გულწრფელად მოვუყევი რატომ არ მქონდა დავალება. ხუთშაბათი ყველაზე მძიმე დღე იყო პრაღაში ყოფნის. დილიდან მთელი ისტორიული ცენტრი შემოვირბინე. როგორც იქნა მეოთხმოციათასე ცდაზე, ასეთუ ისე ნორმალური ფოტოსთორი გავაკეთე, საღამოსკენ სასტუმროში წავედი, დენს ფოტოები ვაჩვენე. მან თქვა რომ კარგია. წავედი და დავიძინე. არაფერი ისეთი არ მომხდარა. პარასკევს მთელი დღე ტრენინგი გვქონდა. ჯერ ფოტოები ავარჩიეთ, მერე დავბეჭდეთ. მერე მინი გამოფენა მოვაწყვეთ. ყველაზე მეტად Vytenis-ის ერთი ფოტო მომეწონა. სხვა ნამუშევრებს, ჩემსასაც და სხვებისასაც საშუალოზე მაღალ ქულას დავუწერდი. პარასკევ საღამოს გვქონდა Farewell Drinks. ზღაპარი დასრულდა.

კვირა საღამოს იმეილი ტრენინგის ერთ-ერთი მონაწილისგან იყო. თბილი და იმედით სავსე წერილი. ასეთი წერილები გაიძულებს ყველაფერი ცუდი დაივიწყო, უარყოფითისგან განთავსუფლდე და ცოტახნით მაინც მოეშვა. ის მეკითხებოდა როგორ ვიყავი, როგორ ვიმგზავრე და მიხსნიდა რატომ ვერ მომწერა ერთი კვირა. პასუხის მიწერა მისთვის ბოლოდან დავიწყე, აეროპორტის ამბით. თქვენც მოგიყვებით…

შაბათ დილით ავტობუსით უნდა წავსულიყავი აეროპორტში. წინა საღამოს პრაღის ისტორიული სადგური Hlavní nádraží მოვინახულე და კარგახანს ვეძებე სად იყო ავტობუსის გაჩერება. მერე უკანასკნელი ავტობუსი გავაცილე აეროპორტში და სასტუმროში დამშვიდებული დავბრუნდი. წესით მეორე დღეს არაფერი არ უნდა შემშლოდა და აეროპორტშიც თავის დროზე მივიდოდი. შაბათ ადრე ავდექი, დილით ჩემსს რუმმეითს გამოსამშვიდობებელი წერილი დავუტოვე, სასტუმრო დავტოვე, გადასასვლელზე მწვანეს ლოდინში პრაღაში მზის ამოსვლა გადავიღე.

მერე ჩავჯექი მეტროში და წავედი Hlavní nádraží-ზე, აეროპორტის ექსპრესი სწორედ იქიდან გადიოდა. 15 წუთის შემდეგ გამახსენდა რომ სასტუმროს ნომერში ჩანთა დამრჩა. ამ აღმოჩენიდან რამდენიმე წამში მატარებელი მეტროსადგურ ფლორენცზე გაჩერდა. რამდენიმე წამი დამჭირდა გადაწყვეტილების მისაღებად. მატარებლიდან ჩამოვედი, მეორე მხარეს გადავედი და სასტუმროში დავბრუნდი. გზაში ვანგარიშობდი რამდენი წუთი დამჭირდებოდა, მეტროს 15 წუთს + 5 წუთი სასტუმრომდე, 5 წუთი ადმინისტრატორისთვის სიტუაციის ახსნას და ჩანთის აღებას, 20 წუთი უკან ფლორენცამდე, 5 წუთი Hlavní nádraží-მდე, 3 წუთი ბაქნამდე და ზუსტად ვუსწრებ ავტობუსს. ნახევარი საათი აეროპორტამდე და მერე ზუსტად 15 წუთი რეგისტრაციისთვის. არ მქონდა სათადარიგო გეგმა.

სასტუმროში როგორ მივირბინე აღარ მახსოვს, მაგრამ მახსოვს რომ ყველაფერი დამავიწყდა. ადმინისტრატორს თურმე ქართულად ვუხსნიდი რა მჭირდა. ბოლოს რომ მივხვდი რაც ხდებოდა ძლივს გავაგებინე რაც მინდოდა. ნება დამრთეს ნომერში მივსულიყავი. კარზე გაბმით ვაკაკუნებდი. ჩემმს რუმმეითს მილიონი ბოდიში მოვუხადე, კიდევ ერთხელ დავემშვიდობე. რესეფშენში ტაქსის გამოძახება ვთხოვე, მაგრამ მითხრეს რომ გაცილებით მეტი დრო დამეხარჯებოდა და უბრალოდ ვერ მივუსწრებდი რეისს. ავტობუსი ჯობდა. მახსოვს როგორ დამლოცა ადმინისტრატორმა და გამოვიქეცი. ვირბინე მეტრომდე. მერე მეტროში ნერვიულობისგან ლამის ხელები დავიმტვრიე. როცა Hlavní nádraží-ზე მივედი, აღმოვაჩინე რომ ზუსტად სამი წუთი მქონდა ავტობუსის გაჩერებამდე მისასვლელად. თუ ავტობუსი გამასწრებდა არანაირი შანსი არ მქონდა თვითმფრინავისთვის მიმესწრო. მახსოვს როგორ ვირბინე ესკალატორზე, როგორ ავვარდი ბაქანზე და მერე როგორ მივირბინე გაჩერებასთან სადაც ავტობუსი უკვე იდგა და მგზავრები ადიოდნენ. აეროპორტამდე ნახევარი საათი ბილეთს ჩავკირკიტებდი, გაფრენის დრო ხომ სწორად ეწერა. ადრე არ წავა, 15 წუთი მაქვს, ვიმშვიდებდი თავს. ჩეხეთში ცხოვრებაში პირველად დავაფასე სიზუსტე და მივხვდი რაოდენ მნიშვნელოვანი რამეა. აეროპორტში შესვლას და ჩემი გეიტის მოძებნას ზუსტად 5 წუთი მოვანდომე. უბედნიერესი ვიყავი როცა ბოლო ადამიანები დავლანდე რეგისტრაციის რიგში. ყველაფერი ელვის სისწრაფით ხდებოდა, რეგისტრაცია, ბარგის ჩაბარება, მერე კონტროლი. როცა თვითმფრინავში დავჯექი, მინდოდა მეკივლა.

დიახ, მე ეს შევძელი.

ჩემი პირველი მარტოხელა ხეტიალი საზღვარგარეთ შედგა.

Eat… Pray… Love

მეშინოდა რომ ბორისპოლის აეროპორტში გეიტი შემეშლებოდა ან რეისი ამერეოდა ან რამე მოხდებოდა. საბედნიეროდ ჩემი შიშები არ გამართლდა. პრაღამდე მშვიდად ვიფრინე. ფანჯარასთან ვიჯექი და ღრუბლებში დავფრინავდი. პირდაპირი და გადატანითი მნიშვნელობით.

პრაღაში ფოტოჟურნალისტიკის კურსს ვესწრები. უცნაურია მაგრამ პირველ დღეს ერთი კადრიც არ გადამიღია. შეიძლება იმიტომ რომ დაღლილი ვიყავი. არ ვიცი. რამდენჯერაც რამის გადაღება დავაპირე იმდენჯერ დამეზარა. საღამოს სავახშმოდ წავედით. სახელი არ მახსოვს, მაგრამ ვიცი რომ ის კაფე პრაღის იმ ნაწილში მდებარეობს, რომელიც იუნესკომ თავის ძეგლთა ნუსხაში შეიტანა.

პატარა კაფე იყო, მყუდრო, ბუხრით და სიძველის ეფექტით. პირველი ორი კერძი გამოვტოვე, ძირითადად ვლაპარაკობდი. პირველივე ჩეხმა, რომელიც გავიცანი მკითხა“ მოგწონს პრაღა. მეც მთელი „cute” სიტყვების მარაგი გამოვიყენე იმისათვის რომ ჩემი აღფრთოვანება გამომეხატა. თუმცა ეს არ იყო ბოლომდე მართალი. ზრდილობის და ეტიკეტის ამბავი უფრო იყო. იმ მომენტში სულაც არ ვფიქრობდი რომ პრაღა მშვენიერი იყო. ერთადერთი რაც მინდოდა იყო ძილი, სრული 25 საათიანი უძილობის შემდეგ. მერე ყავამ გამომაფხიზლა, და ახლადგაცნობილის მოსმენა დავიწყე.

„იმ მშვენიერ სახლებში, რომელიც შენ ასე მოგწონს, პრაღელები აღარ ცხოვრობენ. აქ ყველაფერი ძალიან ძვირია,“-მითხრა მან.
გამეღიმა. გეთანხმები შეიძლება აქ სიძვირეა, მაგრამ თქვენ თქვენს ისტორიას მაინც უვლით. ჩვენთან ძველ შენობებს ანგრევენ. მაგალითად გუშინ ერთ-ერთი ძველი მშენებლობა დაანგრიეს ბათუმში. თქვენთან ყველგან ძველი შენობებია. ჩვენთან აღარც შენობებია და აღარც ადამიანები იმ შენობებში,“ – ვუთხარი მე მას და მერე ორივემ კარგახანს ვიწუწუნეთ ჩვენ-ჩვენს ქვეყანაზე.

სასტუმრომდე ძლივს მივაღწიე. მეორე დღეს დილით ადრე უნდა ავმდგარიყავი ტრენინგისათვის.

დენი, კარგი ფოტოგრაფია, მე ვფიქრობ კიდევ უფრო კარგი ტრენერია. ფანტასტიურად, გასაგებად და ადვილად აგვიხსნა, რა უნდა გადავიღოთ, რატომ და როგორ. მერე დავალება მოგვცა და გადასაღებად გაგვიშვა.

ასე შევხვდი პრაღას. ავიღე რუკა და მეტროსკენ წავედი. სასტუმრო სადაც მე ვცხოვრობ პრაღის გარეუბანია. გადავწყვიტე ებრაელების სასაფლაო გადამეღო. ახლა რომ ვფიქრობ არ ვიცი რატომ მომეჩვენა საინტერესოდ სასაფლაოს გადაღება, მაგრამ ფაქტია რომ გადავწყვიტე. თავგადასავალი აქ დაიწყო. მეტროდან პრაღის ცენტრში, ნაციონალური მუზეუმის წინ ამოვედი. მიუხედავად იმისა რომ ლენკამ, ტრენინგის ერთ-ერთმა მონაწილემ ამიხსნა როგორ უნდა მივსულიყავი სასაფლაომდე და თან რუკაც მქონდა, მაინც ვერ მივაგენი. პირველი საათიდან საღამოს შვიდ საათამდე ვიბოდიალე პრაღაში, სასაფლაოს ვერ მივაგენი, ფოტოაპარატს რაღაც დაემართა, წესიერი კადრები ვერ გადავიღე. რაღაც უგემურ სალათში 5 ევრო გადავიხადე.

რადგან რუკით გზა ვერ გავიკვლიე გადავწყვიტე მეკითხა. ბოლოს იმ დონეზე მივედი კითხვას: „სად არის ებრაელების სასაფლაო“ ვეღარ ვიტანდი. ცოტაც და თავად აღმოვჩნდებოდი სასაფლაოზე. განვლილ დღეს რომ ვიხსენებდი ერთადეთ დადებით ამბად ქუჩის მუსიკოსები მეჩვენებოდა. ცოტა გავერთე მათი მოსმენით. სასტუმროში დავბრუნდი, ციოდა. დავიძინე. დილით დენს ფოტოები მივუტანე და ვუთხარი, ჩემს ფოტოესეს ჰქვია: „სად არის ებრაელების სასაფლაო“. დენმა გაიღიმა, ფოტოები დაათვალიერა და ორ ფოტოზე თქვა: „იზ ნოთ ბედ“. ჭეშმარიტად, მიღწევაა ეს შეფასება.

მეორე დღეს, ანუ გუშინ გადავწყვიტე რომ არ შეიძლებოდა პრაღიდან ასეთი წავსულიყავი. ასეთი ანუ უბედური, უკმაყოფილო და სევდიანი. მთელი ჩემი ფული გადავთვალე, გადავანაწილე და ჩემს თავს ვუთხარი, ჯანდაბა მანანა, არ გაქვს უფლება ასე იყო. ბი ჰეფი.

განხილვაზე დენს ვუთხარი რომ მინდოდა ფოტოსთორი ქუჩის მუსიკოსებზე გადამეღო. იდეა მოეწონა. ავიღე ფოტოაპარატი და წავედი. ეს იყო ჩემს ცხოვრებაში ყველაზე, ყველაზე კარგი დღე ალბათ.

პირველ რიგში გადავწყვიტე რადაც არ უნდა დამჯდომოდა მეპოვა ებრაელების სასაფლაო და დამეთვალიერებინა. თან გულში ილიკოზე ვბრაზობდი, რომელმაც „ებრაელების სასაფლაო რომ არ ნახო ისე არ წამოხვიდე მანდედანო“ მითხრა.

მივედი, ვნახე და ვერ აგიხსნით როგორი იმედგაცრუებული დავრჩი. თურმე გუშინ იქ ვყოფილვარ. ზუსტად მაშინ, როცა ძალიან დავიღალე, როცა კითხვის თავიც აღარ მქონდა, მაშინ ვმჯდარვარ მის კიბეებთან და ისე წამოვსულვარ რომ ვერ მივმხვდარვარ რომ უკვე ნაპოვნი მქონდა ის რასაც მთელი დღე ვეძებდი.

ამ აღმოჩენამ ერთი ფრაზა ამადევნა: ადამიანები კი არ ვმარცხდებით, ფარხმალს ვყრითო. ჭეშმარიტებაა, თან სრული. გუშინდელი ტური პრაღაში ებრაელების სასაფლაოდან დავიწყე. ის უბანი სადაც სინაგოგები და სასაფლაოა ერთ-ერთი ულამაზესი უბანია პრაღაში.

„ეს უნდა ნახო“
ვერ ვიტან სიტყვა „უნდას“. არაფერიც არ „უნდა“. მარტო ის უნდა ნახო და აკეთო რაც გაინტერესებს და რაც ნამდვილად გინდა. ამაში კიდევ ერთხელ დავრწმუნდი აქ. გვანცა მწერს რომ კაფკას მაისურის გარეშე არ უნდა წამოვიდე აქედან, ილიკო ამბობს რომ ებრაელების სასაფლაო უნდა ვნახო. ვნახე, ვიყიდე მაგრამ სიამოვნება სულ სხვა რამით მივიღე. კათედრალით ვერ მოვიხიბლე. რამდენადაც დიდია მისი ისტორიული მნიშვნელობა და რამდენადაც შთამბეჭდავი ოქროთი მოვარაყებული უზარმაზარი ხატები, იმდენად უინტერესოა ჩემთვის. სამაგიეროდ შესასვლელში ცოტახანს კიბეებზე ჩამოვჯექი და „წელიწადის დროებს“ ვუსმინე ორღანის შესრულებით. სტარაე მესტოზე თანამედროვე ხელოვნების გალერეებია.

პაწაწინა ორ და სამ ოთახიანი გალერეებია. ყველაზე დიდი დრო სწორედ იქ გავატარე გუშინ. შიგნით ფოტოს გადაღება არ შეიძლებოდა, ამიტომ მხოლოდ გარეთა ხედებით დავკმაყოფილდი. საინტერესო ნახატებია და თუ ოდესმე პრაღაში მოხვდებით გირჩევთ ნახოთ. საერთოდ სადაცალის გაიხედავ ყველგან რაღაცის მუზეუმია. მუზეუმებში ბოდიალს ორი საათი მოვანდომე, სწრაფად ვათვალიერებდი ყველაფერს. აქ დრო ისე გარბის, თვალის დახამხამებასაც ვერ ასწრებ.

ზოგი მუზეუმის სახელი აღარც მახსოვს სადაც ვიყავი, მაგრამ კარგად მახსოვს რომ დღეს სალვადორ დალის მუზეუმში უნდა წავიდე. მუზეუმებით დაღლილი ერთ პატარა ქუჩას გავუყევი. კიდევ ერთი მუზეუმი იყო. „Sex machines Museum”. მოკლედ ეს ჯადოსნური მუზეუმია. ყველა ღიმილით შედის და სიცილით გამოდის.

გუშინ როცა ებრაელების სასაფლაო როგორც იქნა ვნახე, იქვე პატარა სუვენირების მაღაზიაში შევედი. საერთოდაც პრაღაში ხიდების შემდეგ ყველაზე მეტი სუვენირების მაღაზიაა ყველა კუთხეში იყიდება რაღაც, რაც პრაღას გაგახსენებს.

არ ვიცი დღეში რამდენ ათას ტურისტს ემსახურებიან ეს ადამიანები, მაგრამ ყოველ შესვლაზე გაგრძნობინებენ რომ ისინი სულაც არ არიან დაღლილები, მზად არიან გაგიღიმონ, მოგემსახურონ და თავი ისე იგრძნო თითქოს პირველი ხარ. არა აქვს მნიშვნელობა 25 კრონად ღირებულ კალამს ყიდულობ თუ 1000 კრონად ღირებულ ჩანთას. ყველა ნივთი და ყველა ადამიანი მათთვის მნიშვნელოვანია.
ბათუმის კაფეებისთვის დამახასიათებელი მზერა, რომელიც უსიტყვოდ გეუბნება „ნეტა რას მოეთრეოდი“, მხოლოდ “Charles Bridges Museum”-ში ვიგრძენი. მუზეუმში პატარა კაფეა. ყავა მინდოდა, მაგრამ მეზღვაურის ფორმიან ბარმენს ისეთი მზერა ჰქონდა, მარტო ბათუმის კაფეებისთვის დამახასიათებელი რომ მეგონა აქამდე. ყავის დალევა გადავიფიქრე. კაფე-მუზეუმში რამდენიმე ფოტო გადავიღე. ცარიელი იყო. პრინციპში ლოგიკურიცაა.

მუზეუმის ბილეთი იმ 290 კრონში (12 ევრო) შედიოდა რომელიც მდინარე ვლტავაზე ნავით გასეირნებისთვის გადავიხადე. ნავით გასეირნება გუშინდელი დღის ულამაზესი დეტალი იყო.

დაახლოებით ყველაფერი ისე იყო, როგორც ფილმში “eat, pray, love”. Eat – უგემრიელესი ნაყინი ულამაზეს კაფეში (სახელი არ მახსოვს), Pray – „Charles Bridges Museum”-ის ეკლესიაში. ეკლესია კათოლიკური იყო, მაგრამ მთავარი ნიშნები არ არის, მთავარი რწმენაა. ღმერთი ერთია, უბრალოდ სხვადასხვა სახელი ჰქვია და ეგაა. Love – ეს იმდენად პირადულია, სისულელეა აქ დაწერო. სულელური ამბავი რომელიც ბორისპოლის აეროპორტში დაიწყო, და აქ გრძელდება. რამდენიმე დღეში დამთავრდება. საერთოდაც ყველაფერი იმისთვის იწყება რომ ოდესმე დამთავრდეს. სიცოცხლესავითაა.

ნავით სეირნობა დაახლოებით ერთ საათს გაგრძელდა. მეგზურობას გიდი გვიწევდა. ნავზე საქართველო, პოლონეთი, იტალია და ესპანეთი ვიყავით. „ოოო, ჯორჯია, სტალინ“ – მითხრა გიდმა, როდესაც ვუთხარი საიდან ვიყავი. სტალინი შემთხვევით არ უხსნებია. ის ადგილი გვანახა სადაც ადრე სტალინის უზარმაზარი ძეგლი იდგა ჩეხეთში, ძეგლის ფოტოც ჰქონდა. რომლის მეორე მხარეს ასევე ეს ძეგლი იყო, ოღონდ უკვე აფეთქებული. „ეს არის კომუნიზმის ორი მხარე, სიმბოლო კომუნიზმის“- გვითხრა გიდმა. როდესაც სტალინი მოკვდა და ხრუშოვი მოვიდა მან ააფეთქა ეს ძეგლი. საბოლოოდ ვერ გავარკვიე რა დამოკიდებულება ჰქონდა სტალინთან გიდს, მაგრამ როდესაც ვუთხარი რომ საქართველოში, სტალინის მშობლიურ ქალაქში მისი ძეგლი აიღეს, თვალები გაუფართოვდა და თავი გაკვირვების ნიშნად გადაიქნია. აღარაფერი უთქვამს მერე სტალინზე.

საინტერესოა უცხოელების ასოციაციები საქართველოზე.
პირველ დღეს, როცა სასტუმროს ჰოლში ტრენინგის მონაწილეები და ტრენერები ერთმანეთს ვეცნობოდით მაიკლმა, რომელიც ტრენინგებს ატარებს მწერალი ჟურნალისტებისთვის როგორც კი გაიგო რომ საქართველოდან ვიყავი მითხრა. „ოო, ჯორჯია, ხინქალი, კაჩაპური. ვაინ, ვერი გუდ ვაინ“.

გამიხარდა. ისეთია, რაღაცნაირი. რომ ვერ ახსნი. გიხარია. მესამე მსოფლიოს ქვეყნებში კი ხარ, მაგრამ მთლად წყალწაღებულიც არ ხარ და ვიღაცას რაღაცა მაინც მოსწონს შენს ქვეყანაში. სიხარული იქვე „ჩამაშხამა“ იქვე კანადელმა ჟურნალისტმა ბიჭმა. „ბოდიში, სად არის ჯორჯია?“ – მკითხა მან.

ჩემთვის გავიფიქრე, რა კარგია რომ არ იცითქო და ვუთხარი რომ კავკასიაში იყო. თუმცა დარწმუნებული არ ვარ რომ იცის სად არის კავკასია.

ნავით სეირნობის შემდეგ „Charles Bridges“ გადავჭერი და კაფკას მუზეუმს მივადექი. აღმოჩნდა რომ სანამ მე ვსეირნობდი, თანამედროვე ხელოვნების გალერეებს ვათვალიერებდი, ქუჩის მუსიკოსებს ვუსმენდი კაფკას მუზეუმს მუშაობა დაუმთავრებია. 6 საათამდე მუშაობს მხოლოდ. წამოვედი, ხიდი ისევ გადმოვჭერი და წიგნების მაღაზიაში შევედი. საჩუქრები ავარჩიე, კაფკას მაისური, კალმები, პოსტქარდები, გულსაბნევები და მილიონი რამე ვიყიდე. კაფკას მაისურის ყიდვისას გვანცას რჩევის გათვალისწინება ვცადე და ჩეხეთში ყოფნისას პირველად გამოვხატე ხმამაღლა უკმაყოფილება ნივთის სიძვირის გამო. „ებრაელი ხარ?“ – მკითხა პასუხად თურქმა გამყიდველმა ისტორიული პრაღის ცენტრში. როდესაც უარყოფითი პასუხი მიიღო, მკითხა საიდან ვიყავი. „მხოლოდ ებრაელები ამბობენ რომ ძვირია,“ – ამიხსნა თან. როცა გაიგო რომ ქართველი ვარ, მაისურზე 20 კრონი დამიკლო (გეფიცებით არ მითქვამს დამიკელითქო) და ბათუმთან მოკითხვა დამაბარა. აზრზე არ ვარ როგორ უნდა გადავცე ეს მოკითხვა ბათუმს, მაგრამ მაინც. დავპირდი რომ როდესაც ბათუმში ჩავიდოდი უბრალოდ გავიხსენებდი მას.

მერე წავედი გოიას მუზეუმის სანახავად, მაგრამ ისიც დაკეტილი დამხვდა. სასტუმროში დავბრუნდი. მეტროს ხაზი შემეშალა. რის გამოც გზა ნახევარი საათით დაგრძელდა.

დღეს შედარებით თავისუფალი დღე მაქვს. დილით დენს გუშინდელი ფოტოსთორის დავალება ვაჩვენე. 50 ფოტოდან 4-ზე მითხრა რომ არაუშავს. გადასარევია. ახლა ზუსტად ვიცი რა უნდა გადავიღო. ისევ ქუჩის მუსიკოსებზე ვმუშაობ. ოღონდ ამჯერად ყველა დეტალს ზუსტად გავითვალისწინებ. ფოტოსთორს საქართველოში რომ ჩამოვალ მერე დავდებ. მანამდე მხოლოდ ვიდეოებს ვდებ. გუშინ კიდევ ბევრი რამ მოხდა, მაგრამ უკვე 1500 სიტყვა დავწერე და ამდენს მაინც აღარავინ წაიკითხავს. დღეს წინ გამოფენა და საღამოს ჯაზ-კონცერტია. ხვალ დავწერ დღევანდელ დღეზე.

დაიჭირე საქართველო!

დაგიჭერ – შაგრენის ტყავივით დალეული რუკის ჩამოჭრილ ნაწილებს,

ჰესების კასკადებში ჩალეული მდინარეების წვეთებს დაგიჭერ პეშვით.

პირით დაგიჭერ მეორადი ავტომანქანების გამონაბოლქვით გაჯერებულ მონაბერ სიოს,

ნაფოტებს დაგიჭერ მოჭრილი ხეებისას – გზაზე შემთხვევით რომ გადმოცვენილან ლიცენზიამირტყმული მანქანის საბარგულიდან, რომელსაც არავინ დაიჭერს.

ნაფოტებს შეგიკოწიწებ, იქნებ გახევდეს, სული შთაბეროს დაჭერილმა სიომ, მდინარის წვეთებმა გამოაცოცხლოს – მიწა მოუნდეს…

მოხუცსაც დაგიჭერ, შენი გაბედნიერების ოცნებაში დაბერებულს, სანამ პენსიის რიგში შეწუხდებოდეს. მხარს შევაშვერ, ჰაერს ვუბერავ, წვეთებს ვაპკურებ, დავივიწყებ ხის ნაფოტებს…

ახალგაზრდასაც დაგიჭერ, საზღვართან გადავუდგები, ვეტყვი არ დაგტოვოს. ხის ნაფოტებს ვაჩვენებ – შველა უნდა თქო, იქნებ დამიჯეროს.

ნადირს დაგიჭერ, იქნებ დამაგრდნენ შენს გაჩეხილ ტყეებში და ფრინველებსაც, იქნებ მიეჩვიონ ამომშრალ ნაჭაობებთან ჩამოსხდომას.

ქვიშას დაგიჭერ ზღვის სანაპიროებთან, გაზრდილი ტალღა რომ რეცხავს დღითი-დღე და ზღვის სიშავესაც დაგიჭერ, ისეთი პირი უჩანს რომ ფერიც დასაჭერია.

ყველაფერს დაგიჭერ,

სანამ მე დამიჭერენ

ავტორი: დათო ყვავაძე

საარჩევნო პროგრამები გარემოსდაცვითი პოლიტიკის გარეშე

სტატია მომზადებულია “ბათუმელებისთვის”.

სტატიის ლინკი ნეტგაზეთზე

საქართველოს პარლამენტში დღეისათვის ოთხი პარტიაა წარმოდგენილი. „ბათუმელები“ დაინტერესდა, გარემოს დაცვის კუთხით, რას გვპირდებოდნენ პარტიები ოთხი წლის წინ საარჩევნო პროგრამებში და რა შეასრულეს ამ დაპირებებიდან.

2008 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს “ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” წინასაარჩევნო პროგრამაში სხვადასხვა დაპირებების ნახვა შეიძლებოდა, მათ შორის, სოციალური, პოლიტიკური, ქვეყნის გამთლიანების (აფხაზეთის და ოსეთის დაბრუნება) შესახებ, მაგრამ არაფერია ნათქვამი, რას გააკეთებდა მმართველი პარტია გარემოს დაცვის კუთხით.

პარლამენტში უმცირესობის სახით წარმოდგენილი „ქრისტიან-დემოკრატების“ 2008 წლის საარჩევნო პროგრამაში – “ცვლილებების დროა”, „ნაციონალური მოძრაობის“ მსგავსად, არც ერთი სიტყვა არაა ნათქვამი, რას გააკეთებდა პარტია პარლამენტში მოსვლის შემთხვევაში გარემოსდაცვითი კუთხით.

კიდევ ერთი პარტია, რომელიც პარლამენტში არჩევნების შედეგად შევიდა, “საქართველოს ლეიბორისტული (შრომის) პარტიაა”, თუმცა ისინი საპარლამენტო ცხოვრებაში არ მონაწილეობენ. “ლეიბორისტების” საარჩევნო პროგრამაში, რომელსაც „მეტეხის ვალდებულება“ ჰქვია, ძირითადი აქცენტები ქვეყნის ეროვნულ-ინტერნაციონალურ, სამართლიან სახელმწიფოს მშენებლობაზე და სოციალური გარემოს გაუმჯობესებაზეა. გარემოს დაცვა ამ პარტიის ყურადღების მიღმაც დარჩა. Continue reading

ტყიბულში უნიკალური წაბლის ხეები ნადგურდება

ტყიბულში წითელ ნუსხაში შეტანილი წაბლი უკონტროლოდ იჭრება. ნახეთ კვირის რეპორტაჟის მიერ მომზადებული რეპორტაჟი ამ თემაზე.

ერთი დაკარგული კადრის ამბავი

არაფერზე არ მეშლება ისე ნერვები, როგორც დაკარგულ კადრებზე.
ერთი კვირის წინ მაღალმთიანი აჭარის ერთ-ერთი სოფლიდან მოვდიოდი.
წვიმდა.
დაღლილი, სამარშუტო ტაქსის ფანჯრის მინას მისვენებული, ქუჩას ვათვალიერებდი. ქალაქში შესვლამდე შუქნიშანთან ქუჩა სამხედროებმა გადაკვეთეს. ბევრნი იყვნენ, მწყობრში იდგნენ და მიდიოდნენ. ერთი ჯარისკაცი ჩამორჩა, ვეღარ დაეწია, თუმცა ცდილობდა ისევ მწყობრი ნაბიჯებით ეარა. უცებ საიდანღაც გამოჩნდა პატარა შავი ლეკვი, ამოუდგა ამ სამხედროს უკან და მასთან ერთად განაგრძო გზა. მარშუტკა დაიძრა, თითქმის გავუსწორდით სამხედროებს. მიუხედავად იმისა რომ წვიმდა, ხალხი ჩერდებოდა, სამხედროებს უყურებდა და იღიმებოდა. საოცარი კადრი იყო, Pictures of the days, რომლის გადაღებაც ვერ შევძელი 😦

მეორე კადრი, გუშინ „დავკარგე“. შავი, დაბურულმინებიანი ჯიპი, თავზე ტაქსის ნიშნით…

მესამე დღეს. რაც იმ კადრისგან დარჩა, ქვემოთ ფოტოზეა….:|

არა ახალ ცვლილებას გარემოს დაცვის შესახებ კანონში!

Reblogged from Time to Act:
გთხოვთ შეხვიდეთ პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილის Facebook–ის გვერდზე და მისწეროთ შემდეგი შეტყობინება:

“ბატონო პრეზიდენტო, გთხოვთ არ მოაწეროთ ხელი კანონს, რომლითაც ცვლილება შედის გარემოს დაცვის შესახებ კანონში და ფულის გადახდის სანაცვლოდ შესაძლებელი ხდება თითქმის ყველა გარემოსდაცვითი კანონის დარღვევა. გთხოვთ არ დაუშვათ ამ კანონის ამოქმედება, რომელსაც შეუძლია გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენოს საქართველოს ბუნებას.”

და, აი, რატომ:

საქართველოს კონსტიტუციის 37–ე მუხლი ამბობს:

“ყველას აქვს უფლება ცხოვრობდეს ჯანმრთელობისათვის უვნებელ გარემოში. ყველა ვალდებულია გაუფრთხილდეს ბუნებრივ და კულტურულ გარემოს.“

“სახელმწიფო ახლანდელი და მომავალი თაობების ინტერესების გათვალისწინებით უზრუნველყოფს გარემოს დაცვას და ბუნებრივი რესურსებით რაციონალურ სარგებლობას, ქვეყნის მდგრად განვითარებას საზოგადოების ეკონომიკური და ეკოლოგიური ინტერესების შესაბამისად ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველსაყოფად.“

საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს ავტორობით პარლამენტმა 2012 წლის 16 მარტს პლენარულ სხდომაზე დაჩქარებული წესით მიიღო ახალი კანონი “საქართველოს ზოგიერთ საკანონმდებლო აქტში ცვლილების შეტანის თაობაზე”, რომელიც ძალაში შესვლის შემდეგ საქართველოს რამდენიმე კანონს შეცვლის.

ამ ცვლილებების შედეგად, საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და დაინტერესებულ პირს შორის, პრემიერ მინისტრის გადაწყვეტილების საფუძველზე, შესაძლებელი გახდება დაიდოს შეთანხმება განუსაზღვრელი ვადით ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობაზე.

შეთანხმების მოქმედების პერიოდში დაინტერესებული პირის მიერ განხორციელებული ყველა ქმედება ჩაითვლება კანონიერად სახელმწიფოსათვის გადახდილი გარკვეული კომპენსაციის სანაცვლოდ. შეთანხმების დადების დღიდან პირს არ დაეკისრება არანაირი სახის სამოქალაქო და ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა, რაც დაკავშირებულია მის არამართლზომიერ საქმიანობასთან გარემოს დაცვის სფეროში და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისას. კანონის მიხედვით, ასევე დაუშვებელია ამ პირის მიერ გარემოს და ბუნებრივი რესურსებით სარგებლობისას განხორციელებული ქმედებების შემოწმება მაკონტროლებელი ორგანოების მხრიდან და რაიმე სახის ჯარიმისა თუ სხვა სახის პასუხისმგებლობის დაკისრება.

შეთანხმების დადების შემდეგ პირს უფლება ექნება, სხვა დარღვევათა შორის:

*მიწის დაცვის მოთხოვნათა შეუსრულებლობა და მიწის ნაყოფიერი ფენის მოხსნა;

*მიწის გაუვარგისება საწარმოო და სხვა ნარჩენებით და მისი ჩამდინარე წყლით დაბინძურება

*ატმოსფერულ ჰაერში მავნე ნივთიერებათა გაფრქვევა ნორმების გადამეტებით;

*ქიმიურ საშუალებათა გარემოში გამოყენების ნორმების დარღვევა და მათი ტრანსპორტირების, შენახვისა და გამოყენების წესების დარღვევა;

*საქართველოს “წითელ ნუსხაში” შეტანილ გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ გარეულ ცხოველთა მოსპობა ან მათი დატყვევება;

*უკანონოდ მოპოვებული ცხოველთა სამყაროს ობიექტებით ვაჭრობა;

*თევზჭერისა და ნადირობის წესების დარღვევა, სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზე ცეცხლსასროლი იარაღითა და ნებისმიერი სახის თევზსაჭერი საშუალებებით უკანონოდ შესვლა;

*ცხოველებისა და ფრინველებისადმი სასტიკი მოპყრობა;

იხ. სრული სია: http://aarhus.ge/?page=1&lang=geo&content=717

კანონი პირდაპირ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, საერთოდ არაფერი რომ არ ვთქვათ იმ გარემოსდაცვით საერთაშორისო ხელშეკრულებებზე, რომლებიც პირდაპირ გარემოსდაცვით ვალდებულებებს აკისრებენ სახელმწიფოს.

თუ მთავრობა ნებას დართავს პირს დაარღვიოს გარემოსდაცვითი ნებისმიერი კანონი, როგორ შეძლებს ის უზრუნველყოს გარემოს დაცვა და ბუნებრივი რესურსებით რაციონალური სარგებლობა?

კანონის მიხედვით, გარკვეული პირებს ექნებათ უფლება აწამონ ცხოველები, დააბინძურონ წყალი, ნიადაგი, ჰაერი, მხოლოდ გარკვეული თანხის სანაცვლოდ, გაურკვეველი მიზნებით, რომლის ჩამონათვალიც კანონში არ გვაქვს.

კანონის მიხედვით, შეთანხმების გასაჩივრება დაშვებულია მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ იგი ხელმოწერილია არაუფლებამოსილი პირის მიერ. ეს ნიშნავს, რომ ამ შეთანხმების გასაჩივრება პრაქტიკულად შეუძლებელია.

კანონპროექტის შესახებ არანაირი ინფორმაცია არ გავრცელებულა საჯაროდ და არ მომხდარა საზოგადოების ინფორმირება.

ეს კანონი ძალაში შესვლის შემდეგ გახდება იარაღი, რომელმაც შეიძლება გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენოს გარემოს, საქართველოს ბუნებას და ადამიანებს.

მიუხედავად იმისა, რომ კანონი პარლამენტმა მიიღო, გარემოს დაცვის სამინისტროს პოზიცია ამ ინიციატივასთან დაკავშირებით დღემდე არაა ცნობილი.

ჩვენ ვთვლით, რომ ეს კანონი არც ერთ შემთხვევაში არ უნდა შევიდეს ძალაში

გაავრცელე ხმა – გააზიარე ეს წერილი.

იხ. კანონპროექტი: http://aarhus.ge/index.php?page=331&lang=geo

იხ. განმარტებითი ბარათი კანონპროექტზე: http://aarhus.ge/uploaded_files/efe29185f94006a03427fc8d2537ee0d19433d771c5be2444081d8442a327fed.pdf

ორჰუსის ცენტრის კომენტარები კანონპროექტთან დაკავშირებით:

http://aarhus.ge/?page=1&lang=geo&content=71

Time to Act

გთხოვთ შეხვიდეთ მიხეილ სააკაშვილის Facebook–ის გვერდზე და მისწეროთ შემდეგი შეტყობინება:

“ბატონო პრეზიდენტო, გთხოვთ არ მოაწეროთ ხელი კანონს, რომლითაც ცვლილება შედის გარემოს დაცვის შესახებ კანონში და ფულის გადახდის სანაცვლოდ შესაძლებელი ხდება  თითქმის ყველა გარემოსდაცვითი კანონის დარღვევა.  გთხოვთ არ დაუშვათ ამ კანონის ამოქმედება, რადგან მან შეიძლება გამოუსწორებელი ზიანი მიაყენოს საქართველოს ბუნებას.”

და, აი, რატომ:

საქართველოს კონსტიტუციის 37–ე მუხლი ამბობს: 

ყველას აქვს უფლება ცხოვრობდეს ჯანმრთელობისათვის უვნებელ გარემოში. ყველა ვალდებულია გაუფრთხილდეს ბუნებრივ და კულტურულ გარემოს.

“სახელმწიფო ახლანდელი და მომავალი თაობების ინტერესების გათვალისწინებით უზრუნველყოფს გარემოს დაცვას და ბუნებრივი რესურსებით რაციონალურ სარგებლობას, ქვეყნის მდგრად განვითარებას საზოგადოების ეკონომიკური და ეკოლოგიური ინტერესების შესაბამისად ადამიანის ჯანმრთელობისათვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველსაყოფად.

საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს ავტორობით პარლამენტმა 2012 წლის 20 მარტს პლენარულ სხდომაზე დაჩქარებული წესით მიიღო ახალი კანონი “საქართველოს ზოგიერთ საკანონმდებლო აქტში ცვლილების შეტანის თაობაზე”, რომელიც ძალაში შესვლის შემდეგ საქართველოს რამდენიმე კანონს შეცვლის.

ამ ცვლილებების შედეგად, საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროსა და   დაინტერესებულ პირს…

View original post 360 more words

“ჩვენი მდინარე ჩვენი სისხლია, ჩვენი მთა კი, ჩვენი ღმერთია”

Global Forest Coalition-ის და Global Justice Ecology-ის ამ ვიდეოში ახსნილია რას წარმოადგენს კლიმატის ცვლილების შესარბილებლად მსოფლიოში გამოყენებული მექანიზმები REDD (Reduce Emissions from Deforestation and Forest Degradation) და REDD+. მექსიკაში, ბრაზილიაში, პანამაში, ფილიპინებში, ინდონეზიაში, ნეპალში, უგანდასა და ინდოეთში მცხოვრები ადამიანები თავისი ქვეყნების გამოცდილებიდან ხსნიან, როგორ ზღუდავენ ეს მექანიზმები მკვიდრი მოსახლეობის უფლებებს.

“ჩვენ, მსოფლიოს მკვიდრი ხალხები, ვიცავთ ჩვენს მიწას, სიცოცხლეს და რესურსებს.

ჩვენი ტყე ჩვენი სულია, ჩვენი მიწა ჩვენი სიცოცხლეა,

ჩვენი მდინარე ჩვენი სისხლია, ჩვენი მთა კი, ჩვენი ღმერთია.

ჩვენ ვართ ჩვენი ნიადაგის ძლიერი და ამაყი შვილები.

ჩვენ, მსოფლიოს მკვიდრი ხალხები, ვიბრძვით ჩვენი თვითგამორკვევის უფლებების რეალიზებისთვის.

ჩვენ არ ვითხოვთ მეტს, მაგრამ არც ნაკლები გვინდა”.