ჰორიზონტს მიღმა

ბოლო წუთამდე მეგონა რომ ვერ წავიდოდი. არადა თითქმის სამთვიანი ბათუმში ჩაკეტვის გამო სუნთქვაც კი მიჭირდა. სასწაულები არ ხდება. ორდღიანი უძილობის ხარჯზე ყველაფერი მოვასწარი. თბილისის ამბებს გამოვტოვებ. ყოველჯერზე ეს ქალაქი სიცარიელით მავსებს, საერთოდაც ალბათ ყველაზე არასაჩემო ქალაქია დედამიწაზე. თბილისიდან რვის ნახევარზე უნდა გავსულიყავით, მაგრამ წმინდა ქართულ ამბავში 9-ზე წავედით. როცა არჩევანი გაქვს იმგზავრო უცნობებთან თუ ნაცნობებთან ერთად, 10-დან 8 ალბათ ნაცნობებს აირჩევ. მე იმ დილით უცნობები ავირჩიე.

სულ ვამბობ რომ მოკლე დროში ადამიანის მრავალმხრივ გაცნობა თუ გინდა, მასთან ერთად უნდა იმოგზაურო. მოგზაურობისას შეგიძლია დაინახო ავერსიც და რევერსიც. მერე არჩევანიც იოლია, ან გააგრძელებ ახლადგაცნობილთან ურთიერთობას, ან არა.
მოკლედ იმის თქმას ვცდილობ რომ მთელი ერთი „მარშუტკა“ ადამიანები გავიცანი და მათთან ერთად ორი არაჩვეულებრივი დღე გავატარე.

IMG_0007

თბილისის შემდეგ პირველი რემარკა საქართველო-აზერბაიჯანის საზღვარზე მდებარე სოფელ ერისიმედში გავაკეთეთ. ერისიმედში მაღალმთიანი აჭარიდან – ხულოდან და შუახევიდან ჩასახლებული ეკომიგრანტები ცხოვრობენ. ბედის ირონიაა მეწყერს გაქცეულებს ახლა ალაზნის შემოტევასთან უწევთ გამკლავება, მდინარე ყოველდღე რეცხავს ნაპირებს და ორი ქვეყნის საზღვარს ჩვენსკენ, საქარათველოსკენ წევს.

ალაზანი, სოფელ ერისიმედთან

ალაზანი, სოფელ ერისიმედთან

რაღაცნაირად გამიხარდა აჭარლები რომ ვნახე. ამ ბოლო დროს ვატყობ რომ ე.წ. კუთხური მგრძნობელობა არეული მაქვს. კარგად რომ დავფიქრდი ამ თემაზე მივხვდი, 10% ხევსური ვარ, 10% ფშაველი, 10% მთიული, 10% აჭარელი, ისე ზოგადად იმერელი, თუმცა საგვარეულო ფესვები რაჭაში მაქვს :))

გზაზე

გზაზე

ერისიმედიდან ყვარელში წავედით. ღამე ყვარლის ტბაზე გავათიეთ. ვერაფერს იტყვი, ჯადოსნური გარემოა, თუმცა ადამიანის შექმნილი ესთეტიკა ნაკლებად მხიბლავს ხოლმე ასეთ ადგილებში. იმ დღეს რომ ეკითხა ვინმეს ტობაზე ან მწვანე ტბაზე გაღვიძება მერჩივნა. თუმცა წინ ზაფხულია და ამასაც მოვასწრებ.

ყვარლის ტბა

ყვარლის ტბა

მეორე დღეს თითქმის დაგეგმილ დროს დავადექით შირაქის ველისკენ გზას. თვალუწვდენელი ველები და ჰორიზონტი, რომლის იქეთაც გგონია რომ ცა იწყება. მესამე თუ მეოთხე კლასში ბუნების გაკვეთილზე, მასწავლებელმა ჰორიზონტზე საუბრისას დაახლოებით ასეთი რამ გვითხრა. „როცა მაღალ მთას უყურებ, გგონია რომ თუ მთაზე ახვალ ჰორიზონტს ხელით შეეხები. მაგრამ როცა მთაზე დგები, ხვდები რომ ეს ილუზიაა და შეუძლებელი“. მაოგნებს ხოლმე საკუთარი მეხსიერება. არ შემიძლია აღვწერო რას ვგრძნობდი მაშინ როცა მარშუტკა აღმართზე ადიოდა და მეგონა რომ იმ აღმართის მიღმა ცა იყო.

IMG_0623

მაგრამ აღმართს დაღმართი მოსდევს და ერთ-ერთ ასეთ დაღმართზე, ჩვენმა „გიდმა“, გეოგრაფმა და უბრალოდ ძალიან კარგმა ადამიანმა დაინახა კუ. ამ საკითხში კომპეტენტურმა ადამიანებმა თქვეს რომ მიუხედავად იმისა რომ ეს კუ ძალიან ახალგაზრდულად გამოიყურება სადღაც ორასი წლის მაინც იქნება.

ჰელლო

ჰელლო

ბევრი ვიარეთ თუ ცოტა ვიარეთ, ცხრა მთა, ცხრა ჰორიზონტი გადავიარეთ და მივადექით ნავთობის საბადოს. იცოდით რომ საქართველოში ნავთობს მოიპოვებდნენ? მე არ ვიცოდი.

რაც უფრო შორს მივდიოდით, ჰოდიზონტი მით უფრო იშლებოდა და უკიდეგანო ხდებოდა. გზად ჭაჭუნას აღკვეთილთან ახლოს, ტარიბანას ველზე ეს საკმევლის ხეები შეგვხვდა. აი ეკლესიებში რომ საკმეველია, სწორედ ამ ხეებისგან მზადდება ეგ კეთილსურნელება.
გზად ბევრი ცხვრის ფარა შეგვხვდა, შირაქი ხომ მეცხვარეთა ველია, მაგრამ ეს ცხვრის ფარა განსაკუთრებული იყო. როგორც ხედავთ ჩიტები და ცხვრები მშვენივრად თანაცხოვრობენ ერთად.

IMG_0754

სად იყო და სად არა დალისმთა და წყალსაცავი გამოჩნდა. ეს ცხვრები წყალსაცავის სანაპიროზე ნებივრობდნენ. ერთ-ერთმა ჩვენმა თანამგზავრმა ცხვრები პლაჟზე დაარქვა ამ პეიზაჟს.

IMG_0809

დალისმთის წყალსაცავიდან წამოვედით და წავედით ჭაჭუნას აღკვეთილში. მთელი ექსპედიციის განმავლობაში გვაფრთხილებდნენ გიურზების შესახებ. მაგრამ ერთია გაფრთხილება და მეორეა როცა უკვე ფაქტის წინაშე დგები. ზოგადად არაფრის არ მეშინია, გველების მეშინია მარტო. ისე სასტიკად მეშინია რომ შიშის ზედა ზღვარი ჰქვია ამას. მაგრამ შიში დავძლიე და მაინც წავედი. მონაწილეთა ნაწილი მანქანებში დარჩა. ჭაჭუნას აღკვეთილში ვნახე საქართვლეოში ყველაზე მხცოვანი და მრავალტანჯული ვერხვი. ახლა მწყდება გული რომ შიშის გამო სიამოვნება ვერ მივიღე. ფოტოებს კი ვიღებდი, მაგრამ სულ მეგონა რომ საიდანღაც გამოძვრებოდა გიურზა და ზუსტად მე მიკბენდა. ყველაფერი ცუდი მაშინ გამახსენდა, მერე ვიღაცამ თქვა ანტიგიურზინი 4 საათში თუ არ გაიკეთე მოკვდებიო, მოკლედ, ეროვნული, სახალხო ჰორორ ისტორიები იდებოდა გზადაგზა და ყველას ეშინოდა რაც მთავარია. ყველაფერი დამთავრდა იმით რომ ის ტერიტორია ექსპედიციის მონაწილეთა უმრავლესობამ უცნაური მანევრებით დატოვა. აი სირბილსა და ჩქარი ნაბიჯით სიარულს შორის რომ არის, თან რბილ ნიადაგს რომ ახტები და ხმელ ბალახებში მიდიხარ იმ იმედით რომ გიურზას ნაზი კანი აქვს და ხმელ ბალახებში ვერ დაიბუდებს.

IMG_0945

მერე დავინახე ცხვრები. ბევრი ცხვრები. ლამის ყველა ცხვარს პორტფოლიო გავუკეთე იმდენი ფოტო გადავიღე, მერე ლაშამ იპოზიორა ცხვრების ფონზე, მერე არც მე ჩამოვრჩი, მერე მძღოლმა საყვირის ფუნქცია აქტიურ რეჟიმში მოიყვანა, მერე მარშუტკაში აღნიშნეს რომ ცხვარი არ დავტოვე ფოტოს გარეშე, მერე დავიძარით და წამოვედით.
IMG_1046
ამდენი ვწერე და არაფერი მომიყოლია ადამიანებზე რომლებიც ამ ექსპედიციაში გავიცანი. სხვადასხვა უნივერსიტეტის სტუდენტები იყვნენ. როგორც წესი არაკომუნიკაბელურობას არ ვუჩივი, მაგრამ იმ დილით, როცა ჩვენი ექსპედიცია დაიწყო, დაღლილი და გათიშული ვიყავი. გზაში თანდათან ყველა გავიცანი. სადღაც პატარძეულთან მივხვდი რომ ფანტასტიურ ადამიანებთან ერთად მიწევდა მოგზაურობა. სწორადაც მივხვდი. პირველი დღე ჰო, მაგრამ მეორე უფრო ჰო. ხომ იცით დასასრული უფრო რომ გაახლოვებს ადამიანებთან. თბილისში დაბრუნებისას მართლა ძალიან დამწყდა გული, რომ ამ ადამიანებს ვშორდებოდი. არ ვიცი, აი შანსი რომ მქონდეს მათთან ერთად სადმე წასვლის აუცილებად წავიდოდი. მართლა მთელი ორი დღე, მონოტორულად ჩამესმოდა მძღოლის მისამართით გაგზავნილი თხოვნა-მოთხოვნის ხმა „რამდენი მალოდინე“ ჩართე რა. მძღოლი კიდევ არ რთავდა.

დალისმთა, დალისმთის წყალსაცავი დალისმთა, დალისმთის წყალსაცავი[/caption]

თბილისი, როგორც ყოველთვის ამჯერადაც დროებითი გავლითი ზონა იყო, წავედი ქუთაისში. იმ ღამეს მეძინა სახლში და ეს იყო ყველაზე კარგი ღამე უკანასკნელი სამი თვის მანძილზე. მერე გათენდა, მე ვნახე ის ადამიანები, ვინც ძალიან, ძალიან მიყვარს და არ ვიცი, მემგონი მემილიონედ მივხვდი რატომ მიყვარს ეს ქალაქი ასე ძალიან.

მერე წამოვედი ბათუმში. მახინჯაურს რომ გამოცდები პორტისკენ გზაზე, რაღაცნაირი სუნი დგას ხოლმე. ზღვის სუნი. პორტს რომ მიუახლოვდები, ზღვის, თევზის და ნავთობის სუნი ერთმანეთში ირევა. პორტს გამოსცდები და თევზის, წვიმის და ზღვი სუნი რჩება. შეიძლება ცოტა პათეტიკურად ჟღერს, მაგრამ ამ სუნებს რომ გაარჩევ, მემგონი მაშინ გრძნობ პირველად, როგორ გიყვარს ეს ქალაქი და ადამიანები, რომელიც ამ ქალაქში შენს ცხოვრებაში შეუშვი.

ასეა. ალბათ ცოტა პოლიგამი ვარ.
ბათუმში ახლა წვიმების სეზონია. რამდენიმე კვირა და მზის სეზონი დაიწყება. ქალაქი ხალხით აივსება, ზღვის, თევზის და ნავთობის სუნი ხალხის სუნში აირევა. ბათუმი კი დაელოდება შემოდგომას, წვიმების სეზონს და სითბოს…

ჰო, ვიდეოები არ დამიმონტაჟებია ჯერ. ბევრი საქმე მქონდა. ვერ მოვასწარი. დავამატებ ერთ-ორ დღეში 🙂

Advertisements

მცხეთაში მტკვარი გაიყინა

ძლიერი ყინვის გამო მცხეთაში მტკვარი გაიყინა. პომპეუსის ხიდთან რამდენიმე სანტიმეტრის სისქის ყინულმა მდინარე მთლიანად დაფარა.

ფოტორეპორტაჟი: www.icmm.ge

ერთი წლის წინ

შარშანდელი პოსტია, მაგრამ დღეს აქტუალური.

ერთიანი ეროვნული უკულტურობა

Clean the world

ხვალინდელი დღე

წინა პოსტში ვწერდი თუ რა არის გლობალური დათბობა და რას შეიძლება ველოდოთ რამდენიმე ათეული წლის შემდეგ. ვაგრძელებ იგივე თემას.
ვარაუდობენ რომ, კლიმატის ცვლილებამ, თუ რა თქმა უნდა იგი არსებობს, შეიძლება დიდი რაოდენობით ხალხი აქციოს ეკოლოგიურ ლტოლვილებად. ზოგიერთი ვარაუდით 2050 წლისთვის დედამიწაზე შეიძლება იყოს 50-150 მილიონი ეკოლოგიური ლტოლვილი. გარდა ამისა კლიმატის ცვლილებამ შეიძლება საფრთხე შეუქმნას ადამიანების ჯანმრთელობას. როგორც ვარაუდობენ სითბური ტალღების მომატება საფრთხეს შეუქმნის მოხუცებს და გულით დაავადებულებს. მოიმატებს ასთმითა და ბრონქიტით დაავადებულთა რიცხვი. ბაქტერიების გამრავლება და ობის წარმოქმნა პროდუქტებზე გაზრდის, პროდუქტების გაფუჭების და ზოგიერთი სახის მოწამვლის სიხშირეს. ზღვის დონის აწევამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ინფექციური დაავადებების გავრცელებას სანაპირო ზოლში კანალიზაციის და გამწმენდი ნაგებობების დატბორვით.
მკვლევარები ვარაუდობენ რომ კლიმატის ცვლილება უარყოფითად იმოქმედებს ბიომრავალფეროვნებაზე.
მომავალი საუკუნის განმავლობაში ტყეების მთელი ნაირსახეობები შეიძლება გაქრეს დედამიწიდან, მათ შორის მსოფლიოში არსებული მშრალი ტროპიკული ტყეების ნახევარი.
გლობალური დათბობის შემთხვევაში შეიძლება ზოგიერთი სახეობა გადაშენდეს კიდეც.
ტყის სიკვდილმა შეიძლება გაათავისუფლოს მის ბიომასაში და ირგვლივ ნიადაგში არსებული ნახშირბადი და კიდევ უფრო დააჩქაროს გლობალური დათბობა.
ტყეების დაღუპვა გამოიწვევს მცენარეების და ცხოველების იმ სახეობების მასობრივ გადაშენებას, რომლებიც ვერ მოახერხებენ მიგრირებას.
დაიღუპება თევზი მდინარეებში და ტბებში.
დაიტბორება ჭარბტენიანი ტერიტორიები.
დაიღუპება მარჯნის რიფები.

რას აკეთებს მსოფლიო გლობალური დათბობის შესაჩერებლად და რამდენად ეფექტურია ეს ღონისძიებები, ამაზე მომდევნო პოსტში მოგიყვებით:)

The Day After Tomorrow

ყველა ჭეშმარიტი გარემოსდამცველი კლიმატის ცვლილებაზე საუბარს ამ ფრაზით იწყებს: კლიმატის ცვლილება, თუ იგი არსებობს….
ჩვენც ასე დავიწყოთ.
რა არის კლიმატის ცვლილება?
კლიმატის ცვლილება, რომელსაც გლობალურ დათბობასაც უწოდებენ, დედამიწის ზედაპირის, უფრო სწორად, მისი მიმდებარე ჰაერის ფენის და ოკეანეების ტემპერატურის ზრდაა.
სკეპტიკოსების აზრით გლობალური დათბობა არ არსებობს.

ოპტიმისტების აზრით კაცობრიობამ უნდა აირჩიოს მოცდის და დაკვირვების გზა, სანამ უკეთესად არ იქნება შესწავლილი კლიმატის ცვლილება.

არსებობს მესამე მოსაზრებაც, რომელიც ჩემი აზრით რეალობასთან ყველაზე ახლოს დგას. ვერცერთი კვლევა ვერ მოგვცემს საბოლოო პასუხს გლობალური დათბობის არსებობა-არარსებობის შესახებ, ხოლო როდესაც უტყუარი მტკიცებულებები გვექნება, პროცესი შეიძლება უკვე შეუქცევადი იყოს. სწორედ ამიტომ უმჯობესია ახლა გატარდეს გარკვეული პრევენციული პოლიტიკა.

ახლა უშუალოდ გლობალურ დათბობაზე.
რატომ იზრდება დედამიწის ზედაპირის ტემპერატურა?
ანთროპოგენური (ანუ ადამიანის საქმიანობის შედეგად წარმოქმნილი) სათბურის ეფექტის გამო.
სათბურის ეფექტი მდგომარეობს იმაში, რომ ატმოსფეროში არსებული სათბური აირები “იჭერს” სითბოს ატმოსფეროს ქვედა შრეში- ტროპოსფეროში. სათბური აირების კონცენტრაციის ზრდა გამოწვეულია: წიაღისეული საწვავის გამოყენებით, სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობით, ტყის საფარის შემცირებით და ფრეონების გამოყენებით.

პროფესიული ტერმინების მიღმა გლობალური დათბობა ჩვეულებრივი მოკვდავებისთვის შემაშფოთებელი და ცოტა საშიშია. მე პირადად ბევრჯერ მომისმენია, თუნდაც ჩემი მეგობრებისგან, რომ დედამიწას კატასტროფა ემუქრება, რომ ხმელეთის ნაწილი ყინულის საფარველში გაეხვევა, ნახევარი დედამიწას კი აუტანელი სიცხე მოიცავს. “90 გრადუსი იქნება ტემპერატურა”, “ყინულის ლოლუებად ვიქცევით” და ა.შ.

რეალურად მოსალოდნელი შედეგები ცოტა ოპტიმისტურია:)
რაზე შეიძლება იმოქმედოს კლიმატის ცვლილებამ, თუ იგი არსებობს?
პირველ რიგში საკვებზე:
უფრო თბილმა ჰავამ შეიძლება გაზარდოს საკვების წარმოება ზოგიერთ რეგიონში და შეამციროს სხვაგან.
თითო გრადუსით დათბობისას კლიმატური ზოლები გადაიწევს 100-150 კილომეტრით ჩრდილოეთით ან 150 მეტრით მაღლა ზღვის დონიდან.
მომრავლდება მავნე მწერები, მცენარეთა დაავადებები და სარეველები.
სავარაუდოა მოსავლიანობის კლება 10-70%-ით და მოსავლიანი რეგიონების 10-50%-ის დაკარგვა.ზღვის დონის და ტემპერატურის აწევა უარყოფითად იმოქმედებს ზღვის პროდუქტების რაოდენობაზე.
გავლენას მოახდენს წყლის მარაგზეც.
ტბებმა, მდინარეებმა და წყალსაცავებმა, რომლებიც ამარაგებენ წყლით ეკოსისტემებს, ნაყოფიერ ნიადაგებსა და ქალაქებს, შეიძლება დაიკლონ, ან შეწყვიტონ არსებობა.
კიდევ არ უარყოფითი გავლენა შეიძლება მოახდინოს კლიმატის ცვლილებამ გარემოზე და ჩვენზე, ადამიანებზე, ამას პოსტის მეორე ნაწილში მოგიყვებით.
მანამდე კი მაინტერესებთ რა იცით გლობალური დათბობის შესახებ.
გჯერათ რომ კლიმატის ცვლილება არსებობს?
გამიზიარეთ თქვენი შეხედულებები, ჩემთვის თქვენი აზრი მნიშვნელოვანია.

P.S. პოსტში გამოყენებულია ნინო წიკლაურის მიერ მომზადებული პრეზენტაცია. პირველ რიგში სწორედ ამ ადამიანს ვუხდი მადლობას მასალების მოწოდებისათვის. შემდეგ მისი აღმატებულება Google-s:)

350

350 წილადი მილიონზე არის ნახშირორჟანგის ატმოსფეროში კონცენტრირების კრიტიკული ზღვარი. იგი საშიშროებას უქმნის პლანეტის მდგრად და უსაფრთხო არსებობას.

treehugger.com

საერთაშორისო მოძრაობა 350.org ევროპის ახალგაზრდული კლიმატური მოძრაობაა. მოძრაობის წევრებს მიაჩნიათ, რომ ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის არსებული მაღალი მაჩვენებელი (ნახშირორჟანგის მაჩვენებელი დღეისათვის 390 – ზე მეტია, ეს მაშინ, როდესაც კრიტიკული ზღვარია 350) საფრთხეს უქმნის პლანეტას და ყველაზე მეტად დედამიწის დაუცველ მოსახლეობას.

საერთოდ, კლიმატის რეგულირებაში უდიდესი როლი ეკუთვნის ატმოსფეროს, რომლის შედგენილობა უცვლელია დაახლოებით 50 მლნ წლის მანძილზე.

კლიმატის ცვლილება გამოიხატება დედამიწის საშუალო წლიური ტემპერატურის მომატებით და მისი მიზეზი ადამიანს სამეურნეო მოღვაწეობის შედეგად ატმოსფეროს შემადგენლობის ცვლილებაა. მას მეცნიერთა უმრავლესობა უკავშირებს ატმოსფეროში ე.წ. “სათბური აირების” (ნახშირბადის დიოქსიდი, მეთანი, ფრეონები, ოზონი, აზოტის ოქსიდი) დაგროვებას.
ატმოსფეროში არსებული სათბურის აირები ერთის მხრივ დედამიწამდე უშვებს მზის ენერგიის დიდ ნაწილს, მეორეს მხრივ კი, გარეთ თითქმის, არ უშვებს დედამიწის მიერ გამოსხივებულ სითბოს. ე.წ. “სათბური აირების” ანტროპოგენური წყარო შეიძლება იყოს საწვავი წიაღისეულის წვა, ცემენტის წარმოება, ნაგავსაყრელები, სასუქები და სამრეწველო წვის პროცესები.

ჩააქრე ძმაო სიგარეტი!

რამდენიმე დღეა საქართველოს ტყეები იწვის, ზუსტად ამდენივე დღეა რაც ამ თემაზე პოსტის დაწერას ვაპირებ. მთელი რიგი სუბიექტური და ობიექტური მიზეზების გამო ქუთაისიდან ვერ გავაღწიე, შესაბამისად არც ფოტორეპორტაჟი მაქვს, არც რაიმე განსხვავებული ინფორმაცია იმისგან რაც საინფორმაციო საიტებზე ქვეყნდება და რასაც ისედაც წაიკითხავდით.

სწორედ ამიტომ, აქვე შეგიძლია მიატოვო ამ პოსტის კითხვა, თუ რა თქმა უნდა არ გაინტერესებს რა იწვევს ტყის ხანძრებს და რა სავალალო შედეგები მოჰყვება მას.
მართლაც საინტერესო კითხვაა, რა იწვევს ტყის ხანძარს?

ა დ ა მ ი ა ნ თ ა დ ა უ დ ე ვ რ ო ბ ა!

ხანძრის გაჩენის მიზეზი უმეტეს შემთხვევაში სწორედ ადამიანის ცეცხლისადმი დაუდევრად მოპყრობაა. ხოლო ბუნებრივი მიზეზებით (მეხი, ელვა) იშვიათად ჩნდება.
ანთებული ასანთი, სიგარეტის ჩაუქრობელი ნამწვი, ტურისტების მიერ ტყეში მიტოვებული ცეცხლი – აი არასრული ნუსხა, საიდან შეიძლება გაჩნდეს ცეცხლი.

ხანძრის შედეგი ყოველთვის კატასტროფულია. იმ ტყის მასივის აღდგენას, რომელიც ცეცხლმა შეიძლება ერთ დღეში გაანადგუროს ათეული წლები ჭირდება.

ტყის ხანძრები გავლენას ახდენს ბუნებრივ განახლებაზე, ჯიშთა ცვლაზე და მერქნის ხარისხზე.
ხანძრის დროს:
1. ზიანდება ტყე, ქვეტყე, ეცემა ტყის ნიადაგდაცვითი, წყალშენახვითი და სანიტარულ-ჰიგიენური მნიშვნელობა.
2. ისპობა ფრინველთა და ნადირთა თავშესაფარი.
3. იწვის ტორფის მარაგი.
და რაც მთავარია
ნადგურდება ბიომრავალფეროვნება!

როგორც ყველა გზა მიდიოდა რომში, ისე ბუნებაში, გარემოში მომხდარი ყველა ცვლილება ადამიანს უკავშირდება. თუ მიზეზებს ჩავუღრმავდებით, ყველა უბედურებაში ჩვენ, ადამიანები ვართ დამნაშავე.

რა შეგიძლია გააკეთო შენ, ერთმა ინდივიდმა?
ტყეში ყოფნის დროს, ჩააქრე მოწეული სიგარეტის ნამწვი, მწვადს რომ შეწვავ, არ დატოვო ცეცხლი.
ჩ ა ა ქ რ ე!
და სხვასაც უთხარი:
“ჩააქრე ძმაო სიგარეტი!”

მკვდარი ტყე

ხშირად ვამბობ ადამიანის ბოროტებას ბუნების მიმართ საზღვარი არ აქვსთქო… ჩვენ, ადამიანები ძალიან სასტიკად ვექცევით მას. თითქოს ბუნება მკვდარი, უსულო ორგანიზმი იყოს, რომელიც იმისთვისაა შექმნილი რომ ჩვენ გავანადგუროთ.

დღეს ჭიაურის ტყეებზე ვწერ, რომელიც კახეთში, ჯერ კიდევ რამდენიმე წლის წინ მდინარე ალაზნის პირას იყო გაშენებული.
ჰო, სამწუხაროდ იყო, იმიტომ რომ რაც იმ ტყისგან დარჩა (იხ. ფოტოზე), ძნელია იმას ტყე უწოდო.

ცოტა რამ ისტორიიდან:

ჭიაურის ტყეები ე.წ. ჭალის ტყე იყო. (ცნობისათვის, ჭალის ტყე არის ისეთი ტყე, რომელიც მდინარის პირას ვიწრო ზოლადაა გაყოლებული). რამდენიმე წლის წინ, იქ სადაც ახლა “ცოცხალი ხის” ნახვა წამლადაც შეუძლებელია ბუნებრივი ტყე იყო. ტყე – ასწლოვანი ხეებით: ვერხვი, მუხა, ნეკერჩხალი, იფანი, ცაცხვი, რცხილა, თხმელა, თელა, ლაფანი და სხვა მერქნიანი სახეობები შეგეძლოთ გენახათ ამ ტყეებში.
დღეს ტყე მკვდარია.

ოფიციალურად ამაში “დამნაშავეა” მდინარე კაბალი. რომელიც ლაგოდეხში მოედინება. იმის გამო რომ მდინარე კაბალის კალაპოტი არ იწმინდებოდა რამდენიმე წლის განმავლობაში ჭიაურის ტყეების მიმდებარე ტერიტორია წყლით იფარებოდა. წყალი ტყეში თვეობით იდგა, არაბუნებრივმა პირობებმა გამოიწვია ის რომ, ტყე განადგურდა. როგორც ყოველთვის გზა მაშინ გამოჩნდა, როცა უკვე ურემი გადაბრუნებულიც იყო, გაჩეხილიც და ღუმელში შესანთებად გამზადებულიც.
მას შემდეგ რაც ტყე გახმა, მდინარე კაბალის კალაპოტი გაწმინდეს, თუმცა ტყის აღდგენა არ მომხდარა. პირიქით, ერთ-ერთი წინასაარჩევნო კამპანიის დროს საქართველოს მთავრობამ მოსახლეობას შეშის ვაუჩერები გადასცა. ვინაიდან ვაუჩერები იმ დროს დარიგდა (ნოემბრის თვეში), როცა მთაში შეშის მოჭრა შეუძლებელი იყო, მოსახლეობამ ადვილი გამოსავალი მოძებნა და ჭიაურის ტყეებს მიადგა შეშის მოსაჭრელად. შედეგად მივიღეთ უზარმაზარი “უდაბნო” (დაახლოებით 800 ჰა) შუაგულ კახეთში. “უდაბნო”, რომელმაც უნიკალური ტყე ჩაანაცვლა.
საბედნიეროდ ტყის აღდგენა დაწყებულია. “სამხრეთ კავკასიაში ტყის ლანდშაფტების აღდგენა კლიმატის ცვლილებით გამოწვეული ზემოქმედების შემცირების მიზნით” – ასეთია იმ პროგრამის სახელწოდება, რომელი პროგრამის ფარგლებშიც ჭიაურის ტყის აღდგენა დაიწყო. პროექტს გერმანიის მთავრობა აფინანსებს.
ის ფაქტი რომ ჭიაური ტყე რამდენიმე ათეული წლის შემდეგ აღდგება, რა თქმა უნდა მისასალმებელია, მაგრამ ალბათ ერთხელ კიდევ ყველანი უნდა დავფიქრდეთ რა შედეგი შეიძლება მოჰყვეს ჩვენს უგულო დამოკიდებულებას ბუნების მიმართ.
აქ იყო ტყე:(