ჩემი არამწვანე ამბები Part II

ვაგრძელებ გუშინდელ პოსტს:)

ოქტომბერში მძღოლის პრობლემა მოვაგვარეთ. მიხარია როცა ადგილობრივები თანხმდებიან მცხეთა-მთიანეთის ცენტრთან თანამშრომლობას და ჩვენთან სამუშაოდ მოდიან. კარგი მძღოლი გვყავს. პროფესიონალი. უკანა ფშავში ისეთ გზებზე გვატარა და თან ისე ოსტატურად, მე და ნატა სუნთქვაშეკრულები ვისხედით და კარის სახელურებს ვებღაუჭებოდით. უკანა ფშავისკენ მიმავალი გზა ვიწროა და სახიფათო. გზაზე წვრილი წვეტიანი ქვები ყრია. თუ ფრთხილად არ ივლი დიდი შანსია საბურავი დაზიანდეს და მოგზაურობა ჩაგეშალოს. ჩვენი მძღოლის პროფესიონალიზმის წყალობით დანიშნულების ადგილს მშვიდობით მივაღწიეთ და უკანაფშავის ბოლო სოფელში, ვაკისოფელში ავედით. სოფელში იმ დროისათვის ერთადერთი ოჯახი დაგვხვდა, ძალიან თბილი და კარგი ხალხი. საერთოდაც მე ვფიქრობ მთაში რომ სუფთა ხალხი ცხოვრობს ისეთი არსად არაა. შეიძლება ეს შეფასება გადაჭარბებულად მოგეჩვენოთ და შეიძლება ვაჭარბებ კიდეც, მაგრამ ძალიან რთულია ფშაველის გულწრფელობაში შეიტანო ეჭვი. ხშირად მახსენდება ის სათნო და კეთილი ადამიანები და ძალიან ბედნიერი ვარ რომ ამ ადამიანებს ვიცნობ.

არ ვიცი რამდენჯერ გამიგია რომ მთა იცლება, რომ მთა მიტოვებული და უპატრონოა, მაგრამ ასჯერ გაგონილს რომ ერთხელ ნანახი სჯობია ფშავში კიდევ ერთხელ დავრწმუნდი. უკანაფშავის სოფლები თითქმის დაცლილია. ერთადერთი შუაფხო და თხილიანაა შედარებით ხალხმრავალი. სადაც ჯამში დაახლოებით 30-მდე ოჯახი ცხოვრობს. თხილიანაში ერთი სამწუხარო ამბავიც შევიტყვეთ. წელს გაზაფხულზე წყალდიდობისას სოფელში ბავშვი დაიღუპა. ოფიციალური ინფორმაციით გოგონა ხიდზე გადადიოდა და უეცრად მოვარდნილმა წყალმა ხიდი წაიღო. თუმცა როგორც აღმოჩნდა ოფიციალური ინფორმაცია არასწორი იყო და ფაქტები ადგილობრივმა ხელისუფლებამ თავიანთ სასარგებლოდ დაამახინჯა. სინამდვილეში წყალმა ხიდი კი არ წაიღო, არამედ ხიდი ჩატყდა და გოგონა ადიდებულ არაგვში ჩავარდა.

ვაკისოფელიდან ფშავის მთებით, მისი სილამაზით და უზომოდ კეთილი ადამიანების გაცნობით აღფრთოვანებულები წამოვედით. რუკა ბლოკნოტში მქონდა მიჯღაბნილი. ვიცოდი რომ სადღაც ახლოს იყო უკანაფშავის კიდევ ერთი სოფელი ჭიჩო. თუმცა როგორც აღმოჩნდა არც თუ ისე კარგი გეოგრაფი ვარ და ჭიჩოს ნაცვლად მუქოში ავედით. მუქო – ეს არის სოფელი მთის წვერზე. უფრო სწორად მთის წვერთან ფერდობზე შეფენილი რამდენიმე სახლი – ერთი ოჯახით. ჩვენი მასპინძელი ერთი მხიარული ფშაველი აღმოჩნდა, რომელიც 5 წლის წინ ქალაქს გამოექცა და მამაპაპისეულ კუთხეს მოაშურა. ჩვენი დანახვა ძალიან გაუკვირდა. კაციშვილს ეს სოფელი არ ახსოვს, დიდი ხანია აქ უცხო არავინ მინახავს და თქვენ საიდან მოხვედითო – გვკითხა. მერე თავისი “რანჩო” დაგვათვალიერებინა. ჩემი საზაფხულო რეზიდენციააო. სერიალებში რომ აქვთ რანჩოები, მეც მოვიწყვე ჩემთვის ერთი პატარა რანჩოო გვითხრა.

ჩვენც ინტერვიუები ჩავწერეთ, ათასი რამ ვკითხეთ. მთელი საუბრის მანძილზე წუწუნებდა ძნელია მთაში ცხოვრება, მარტოს მიწევს ყველაფრის კეთებაო. ტელეფონი აქ არ იჭერს და არაფერი. დასარეკად მეზობელ მთაზე უნდა გავიდეო და მუქოს წინ მდებარე მთისკენ მიგვითითა. ძალიან დამაინტერესა სალოცავმა და საფლავებმა რომელიც მუქოშია. თუმცა მათ დეტალურად შესასწავლად დრო აღარ დაგვრჩა. ღამდებოდა, თან გაგვიწვიმდა და წამოსვლა ვიჩქარეთ.

წამოვედით, მაგრამ მთლად უსაფრთხოდაც ვერა. ნაწვიმარზე მანქანა მოსრიალდა და…. მე მანქანიდან გადმოვხტი:)
მართალია არაფერი საშიში არ იყო, მაგრამ მაინც აღარ ჩავჯექი მანქანაში. ვაღიარებ, საშინლად მოვიქეცი, მაგრამ როცა ვიხსენებ იმ ავტოავარიების რიცხვს, რამდენშიც მოვხვდი და როცა სარკეში ჩემს გატეხილ წარბსაც ვავლებ თვალს, რისკის სურვილი მინიმუმადე დადის.

ძალიან სასაცილო იყო შემდეგ განვითარებული სიტუაცია. ნატა და მძღოლი მომდევდნენ მანქანით და მეხვეწებოდნენ რომ მანქანაში ჩავჯდარიყავი, მე კიდევ ვამტკიცებდი რომ ფეხით სიარული მერჩივნა და წვიმაც არაფერში მიშლიდა ხელს. ჩემი სიჯიუტის წყალობით, კარგად გავილუმპე და სერიოზული გრიპიც ავიკიდე ფშავიდან დაბრუნებისას.

საერთოდ ჩემი და ნატას ურთიერთობა საოჯახო კომედიას ჰგავს, ტრაგედიის მცირე ელემენტებით. ზოგადად ICMM- ში ფიქრობენ მე ყველაზე ფრთხილი და მშიშარა ვარ. იმიტომ რომ გამუდმებით ვიძახი ყველაფერზე, ეს არ შეიძლება, ის არ შეიძლება. და სანამ რამე გადაწყვეტილებას მივიღებ დიდხანს ვფიქრობ. ნატა ამ მხრივ სწრაფია. უშიშარი და გულადია. მაგრამ როცა ფაქტის წინაშე აღმოჩნდება სერიოზულად ამუხრუჭებს. ასეთ დროს როგორც წესი მე კარგი ფარი ვარ ხოლმე. მაგალითად მთელი ცხოვრება მეშინოდა ძაღლების. დუშეთში ცხოვრების პირველი თვე ცხადში ახდენილი კოშმარი იყო. ჯერ ისედაც რთულია ადაპტაციის პერიოდი. ახალი ადამიანები, ურთიერთობები და უნდობლობა დიდი დოზით. რთულია თავის დამკვიდრება უცხო ქალაქში სადაც არავის არ იცნობ და სადაც პირველივე დღეს პოლიციური რეჟიმის თვითმმართველობას ეჯახები. ამ ყველაფერს დაუმატეთ ძაღლებით სავსე ქუჩები და სრული ბედნიერებისთვის ამ ძაღლების უცნაური თვისება – ყველა გამვლელ-გამომვლელს უკან დაჰყვებიან. თავიდან ქუჩაში უკიდურესად დაძაბული დავდიოდი, სულ მეგონა რომ რომელიმე ჩემს გვერდით მოსეირნე ძაღლს აუცილებლად მოუნდებოდა კბილის გაკვრა. ნატა პირიქით, თავისუფლად დასეირნობდა, სანამ ერთ დღეს ძაღლები არ დაედევნენ და კივილით არ შევარდა უახლოეს აფთიაქში:) მოგვიანებით მეც მივხვდი რომ აზრი არ ქონდა ნერვიულობას. ერთ დილით ჩემს თავს ვუთხარი: “წარმოიდგინე რომ ქუჩაში ძაღლები არ დადიან. წარმოიდგინე რომ ყველაფერი კარგადაა, რომ არ გეშინია და მომეშვა”. მას შემდეგ ასე ვაგრძელებ “Life in a fool’s paradise”.

გულადი და უშიშარი ნატა<3

ნატაზე ვსაუბრობდი ზემოთ. ფშავის შემდეგ ბარისახოში წავედით. ბარისახოზე უფრო დაწვრილებით და იმ ამბავზე, როგორ გადავურჩით ახანჯვლას მომდევნო პოსტში დავწერ. დღეს კარგ ამბებს გავიხსენებ მხოლოდ. ბარისახოდან ლამის მარტო დავბრუნდი. ნატამ ერთი გადარეული ხევსური გაიცნო და ისე გადაირია, რჩებოდა 🙂
“არაფერი არ მინდა, თავი დამანებეთ ვრჩებიო,” – იძახდა. თუმცა როცა ცოტახანში აღტაცებამ გადაუარა და ჯანსაღად აზროვნება დაიწყო, წამოვიდა:). უცნაური რაღაცაა სიყვარული. აი რაღაცა ან ვიღაცა რომ შეგიყვარდება და მზად ხარ ყველაფერი დაივიწყო მის გამო. როგორც წესი ქალები სწორედ ასეთ დროს სცდებიან და სიყვარულის გამო ყველაფერზე უარს ამბობენ. ნატასაც ასე დაემართა. ერთი ხევსურის გამო ლამის ყველაფერზე უარი თქვა.

ყველაზე სახალისო ამ ამბავში ერთი ფაქტი იყო. ხევსურეთში სოფლებს საკმაოდ უცნაური სახელები აქვთ. დუშეთშიც იმდენი სოფელია, რომელიც კარზე მთავრდება რომ ხანდახან სათვალავი მერევა – მილახვრიანთკარი, ფოლადაანთკარი, ბანცურთკარი, ზოტიკიანთკარი, შალიკიანთკარი, ბზიკურაანთკარი, ველთაურთკარი, ციგრიაანთკარი, თანიაანთკარი, კუდიაანთკარი, ლაფანაანთკარი, აღდგომელაანთკარი, წინამძღვრიანთკარი, იმის კარი ამის კარი….კარი, კარი, კარი…

თავიდან გვერეოდა. დუშელებიც ჩასაფრებულებივით ერთ შეცდომასაც არ გვპატიობდნენ და სულ იყო საუბარი იმაზე, დააზუსტეთ სოფლები, გვარები. სოფლებს კიდევ ეშველა, რუკაზე ვნახულობდით, მაგრამ გვარები იქცა ტანჯვად. ნუ ნატას სატანჯველად პირველ რიგში. თუმცა ბარისახოში დაწყებულმა ლავ სთორმა ნატას პრობლემას უშველა. სხვა თუ არაფერი, ზუსტად ვიცი რომ ერთი ხევსურული გვარი არასოდეს შეეშლება:)

გუშინ ვთქვი სევდიან დღეებზეც დავწერ მეთქი. ერთის მხრივ შესანიშნავი სამსახური მაქვს. იმას ვაკეთებ რაც ჩემია, აი ძალიან ჩემი და რაც მიყვარს. მაგრამ ხანდახან ვჭედავ. მონატრებას ვეღარ ვერევი და არანორმალურად მინდა სახლში ყოფნა. სახლი, მეგობრები, ჩემთვის ძვირფასი ადამიანები მენატრებიან. როცა ფეისბუქზე ისეთ ღონისძიებას ლინკავენ, რომელზეც ყოფნა ძალიან მინდა და ვერ მივდივარ ნერვები მეშლება. ახლაც რამდენიმე წუთის წინ მოსაწვევი მომივიდა. ერთი ქუთაისური ჯგუფი კონცერტს მართავს. მიუხედავად იმისა რომ შაბათსაა, ვერ წავალ. იმიტომ რომ ერთი მნიშვნელოვანი შეხვედრა მაქვს დაგეგმილი და ვერ მოვახერხებ ჩასვლას. არადა ქუთაისში როცა ჩავდივარ ჩემი და და ჩემი მეგობრები აღნიშნავენ რომ დუშეთმა ჩემი მუსიკალური გემოვნების დეგრადაცია მოახდინა. აქ ჩამოსვლამდე ქართულ მუსიკას საერთოდ არ ვუსმენდი. კარგად მახსოვს ჩემი ირონიული ფიქრები როცა ნატალიმ ქართული სიმღერის “შედევრები” ჩართო ერთ საღამოს და იძულების წესით მასმენინა. თავიდან ჯიუტად ვამბობდი უარს, მაგრამ როცა ერთ დღეს ნამდვილ ხევსურულ საღამოზე აღმოვჩნდი, მივხვდი რომ უაზრობაა გამუდმებით დააიგნორო ის, რასაც შენი ქვეცნობიერი გთავაზობს. ეს პოსტიც აი ამ სიმღერის ფონზე დაიწერა.

უშენოდ ყინვაა

საკუთარი თავის მიკვირს, მაგრამ ასეა. მე ახლა ამას ვუსმენ.
პრინციპში ეს ჩემთვის მარტო სიმღერა აღარაა. ჩემი დაუწყებელ-დაუსრულებელი ისტორიის ამბავია, რომელსაც აქ და ამ სივრცეში ალბათ არასდროს მოვყვები:)

Life in a fool’s paradise

სამი თვეა მცხეთა-მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრში ვმუშაობ.
ეს სამი თვე ჩემი ცხოვრების ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და ყველაზე სევდიანი დროა.
საინტერესო იმიტომ რომ აბსოლიტურად სხვა გარემოში აღმოვჩნდი, სხვა რეალობაში. თუმცა ყველა სირთულე გამოწვევად მივიღე და შევეცადე ყველაფერში დადებითი მეპოვნა.
სევდიანი იმიტომ რომ ყველაფერს მოვწყდი – სახლს, მეგობრებს, საერთოდ ყველაფერს, რაც მაინტერესებდა და მიყვარდა.
ცხოვრების სტილიც შევიცვალე.
თუმცა არაფერს ვნანობ.
საუკეთესო გადაწყვეტილება იყო აქ წამოსვლა იმ გადაწყვეტილებებს შორის, რაც კი ოდესმე მიმიღია.
კიდევ ბევრი რამის დაწერა მინდა, მაგრამ ვერ ვწერ.
ალბათ ოდესმე ვიქნები გულახდილი და ღრმა დეტალებზეც მოგიყვებით.
მანამდე კი ეს “რაღაც” შეგიძლიათ ნახოთ… ფოტოები, რომელიც სხვადასხვა დროს მცხეთა-მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრისათვის გადავიღე.

ფშავ-ხევსურეთი

დარაბებს მიღმა ხევსურეთია

ერთი კვირაა ხევსურეთში დავხეტიალობ. მართალია სახეტიალოდ ცოტა ცუდი დრო შევარჩიე, ცივა, ხალხი თითქმის არ მოძრაობს, სოფლები უკვე დაცლილია და მოსახლეობა გამოსაზამთრებლად ბარშია გახიზნული, მაგრამ ხეტიალი მაინც დაუვიწყარი და შთამბეჭდავი იყო.
ქვემოთ საკმაოდ ვრცელ სტატიას გთავაზობთ, რომელიც მცხეთა-მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრისათვის მოვამზადე.
წაიკითხეთ და თუ რამის დამატების სურვილი გაგიჩნდებათ, ქვემოთ, კომენტარებში მომწერეთ.

სოფელი ბარისახო, რომელიც დუშეთიდან 63 კილომეტრში მდებარეობს, პირაქეთა ხევსურეთის ცენტრია. ბარისახოს თემში შემავალი 32 სოფლიდან, სკოლა, საბავშვო ბაღი და სამედიცინო პუნქტი მხოლოდ ამ სოფელს აქვს. ბარისახო პირაქეთა ხევსურეთის ყველაზე დიდი სოფელია: სოფელში ამ დროისთვის 54 ოჯახი ცხოვრობს.
დუშეთი-ბარისახოს 63-კილომეტრიანი ოღრო-ჩოღრო გზის გავლას 2 საათზე მეტი სჭირდება. სოფელში უჩვეულო სიჩუმეა. რამდენიმე სახლიდან კვამლიც ამოდის, მაგრამ ხალხი არსად ჩანს. სოფლის ცენტრში რამდენიმე დანგრეული შენობაა. ერთ-ერთზე საქართველოს დროშა ფრიალებს. იქვე თბილისი-ბარისახოს ავტობუსი დგას. ავტობუსის საქარე მინაზე წარწერა გაკრული: „15 ოქტომბრიდან ამოღებული იქნება ოთხშაბათი“.
ავტობუსის მძღოლი გოგია ბურდული გვიხსნის, რომ მგზავრთა სიმცირის გამო იძულებულია გრაფიკი შეცვალოს.
„ახლა კვირაში სამჯერ: სამშაბათს, პარასკევს და კვირას ვივლი თბილისში. აქამდე ოთხშაბათობითაც დავდიოდი, მაგრამ ხალხი აღარ დადის. გუშინ სულ სამი მგზავრი მყავდა,“- ამბობს გოგია ბურდული.
ბარისახოში მცხოვრები ხევსურები ამბობენ, რომ სოფელში, მამა-პაპისეულ ფუძეზე ძირითადად ასაკოვანი ხალხი რჩება, ახალგაზრდები კი სამუშაოს საძებნელად ბარში მიდიან და მთაც თანდათანობით ცარიელდება.
ბარისახოში მცხოვრები სანათა წიკლაური იმ დროს იხსენებს, როცა სოფელში დასახლდა.
„34 წლის წინ გამოვთხოვდი აქეთ. მაშინ აქ სამუშაოც იყო და ხალხიც. სკოლაც გვქონდა, საბავშვო ბაღიც, ვეტუბანიც და 25-საწოლიანი საავადმყოფოც. სკოლა-ინტერნატში 270 ბავშვი სწავლობდა. ახლა იცლება მთა. მთელი ხევსურეთი რომ მოიაროთ, ორ-სამ ისეთ სოფელს თუ ნახავთ, სადაც ხალხი ჯერ კიდევ ცხოვრობს. დანარჩენი სოფლები სულ დაცარიელებულია. ბარისახო ყველაზე ხალხმრავალი სოფელია ამ მხარეში. სოფელი სასაზღვრო პოლიციაში დასაქმებული ხალხის წყალობით შევინარჩუნეთ. აქაურები მანდ რომ არ იყვნენ დასაქმებულები, აქამდე ბარისახოც დაიცლებოდა,“ – ამბობს სანათა წიკლაური.
ბარისახოში ყველგან თივის ზვინები დგას. ერთ-ერთ თივის ზვინთან რამდენიმე ადამიანს ვამჩნევთ. ბარისახოელი არსენა ჭინჭარაული ზვინს შლის და თავიდან დგამს. ამბობს, რომ ბავშვების გაფუჭებულ საქმეს ახლა თავიდან აკეთებს. კითხვაზე, კეთდება თუ არა რაიმე მათ სოფელში, ჭინჭარაული სოფლის განვითარების პროგრამის ფარგლებში გაკეთებულ სოფლის გზას იხსენებს. მაგრამ, იქვე ამბობს, რომ ხევსურეთი ადგილობრივ და ცენტრალურ ხელისუფლებას მხოლოდ არჩევნების წინ ახსენდება.
„სოფლის განვითარების პროგრამით 4000 ათასი ლარი მოგვცეს და შიდა გზა გავაკეთეთ. სხვა მხრივ მივიწყებული ვყავართ ყველას. ერთადერთი, ვინც მთას ყურადღებას აქცევდა, ჩვენი დეპუტატი მარინა მოლოდინი იყო. მარინას შემდეგ აქ კაციშვილი არ მოსულა ჩვენს საკითხავად, არც შალვა ნათელაშვილი და არც ახლანდელი დეპუტატი კობა ბადაგაძე. რაც ბადაგაძე ავირჩიეთ, მისთვის თვალი აღარ დამიკრია. განა ვემდური, მაგრამ ერთხელ მაინც იკითხოს ჩვენი ამბავი. არჩევნებისთვის მარათონი რომ იწყება, მოდიან და გვეუბნებიან: აბა თქვენი ჭირიმე, ხმა მოგვეცით, დაგეხმარებითო. გაინაღდებენ თავისას და მერე აღარავის ვახსოვართ. ჩვენი პრობლემები არავის ინტერესებს,“ – ამბობს არსენა ჭინჭარაული.
შსს-ს სასაზღვრო პოლიცია ერთადერთი სახელმწიფო უწყებაა, რომელსაც ხევსურები ემადლიერებიან. ბარისახოელების უმრავლესობა სწორედ იქ მუშაობს. დასაქმების კიდევ ერთი ადგილი სკოლა, საბავშვო ბაღი და სამედიცინო პუნქტია. სკოლისკენ გზა არსენა ჭინჭარაულმა გვიჩვენა.
„შედით სკოლაში და ნახეთ რა ხდება. შენობა დანგრეული და გასარემონტებელია. სკოლას სპორტული დარბაზი არა აქვს. ბავშვებს თამაშის საშუალება არა აქვთ. ფანჯრებს მინები არა აქვს და შენობას ნორმალური სახურავი. საკლასო ოთახებში წვიმის დროს წყალი ჩადის და ბავშვებს თავზე აწვიმთ. დირექტორი ბევრს წვალობს, მაგრამ სკოლის შეკეთებას საშველი მაინც არ დააყენეს,“ – ამბობს ჭინჭარაული.
ბარისახოს საჯარო სკოლაში პირაქეთა ხევსურეთის 10-ზე მეტი სოფლის 70-მდე ბავშვი სწავლობს. სკოლის გვერდით პანსიონია, სადაც სხვადასხვა სოფლიდან ჩამოსული 23 ბავშვი ცხოვრობს. ისინი თავიანთ სახლებში მხოლოდ შაბათ-კვირას მიდიან. პანსიონში ცხოვრების მთავარი მიზეზი სკოლასა და სახლს შორის არსებული დიდი მანძილია, რომლის გავლაც დიდთოვლობის დროს შეუძლებელია. პანსიონი ორი წლის წინ გაარემონტეს, სკოლა კი ისევ სავალალო მდგომარეობაშია.
სკოლის სპორტული დარბაზი შესაკეთებელია. ფანჯრების ჩამტვრეული მინები „სკოჩითაა“ დამაგრებული. იატაკი ალაგ-ალაგ ამომტვრეულია, კედლების ბათქაში კი ჩამოყრილი. მიუხედავად ამისა, სკოლაში იდეალური წესრიგი და სუსუფთავეა. მასწავლებლები ამბობენ, რომ შენობის შეკეთებას სკოლა საკუთარი სახსრებით ვერ ახერხებს, დახმარება კი არსაიდან ჩანს. ერთადერთი სახელმწიფო უწყება, რომელიც ბარისახოს საჯარო სკოლას დაეხმარა, სასაზღვრო პოლიციაა – ინტერნეტის ქსელში ჩართული რამდენიმე კომპიუტერი სწორედ პოლიციის ნაჩუქარია. საკლასო ოთახების არასაკმარისი რაოდენობის გამო კომპიუტერების ოთახში ახლა პირველკლასელები სწავლობენ.
სკოლიდან გამოსულებს გზაზე დარიკო არაბული გვხვდება. მას ღუმელის დასანთებად სახლში ხის დამტვრეული ტოტები მიაქვს. „შეშა ძვირია. ერთი მანქანა შეშა 200 ლარი ღირს. ჩემი პენსია კი 100 ლარია. არ ვიცი ამ ზამთარს თავი როგორ უნდა გავიტანო,“-ამბობს არაბული.
ბარისახოში ახლა ზამთრისთვის ემზადებიან. მათ წინ 5 რთული თვე ელოდებათ. ზამთარი აქ ყველას ძნელად გადააქვს. ბარისახოელები თავს მხოლოდ იმით ინუგეშებენ, რომ დიდთოვლობაშიც კი ბართან დამაკავშირებელი გზა აქ დიდი ხნით თითქმის არასოდეს იკეტება. საავტომობილო გზა აქ ხშირად იწმინდება.
ამ გზით გაზაფხულზე პირაქეთა ხევსურეთს უმუშევრობით და ხანგრძლივი ზამთრით გაბეზრებული კიდევ რამდენიმე ოჯახი დატოვებს.

This slideshow requires JavaScript.

© სტატია მომზადებულია მცხეთა – მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრისათვის.
საავტორო უფლებები დაცულია!

ფხოვი ფხოველების გარეშე


ბოლო 20 წელში უკანა ფშავში მდებარე 23 სოფლიდან მხოლოდ 12 სოფელი დარჩა. ამ სოფლებშიც მოსახლეობის უმრავლესობა ზაფხულობით ადის. ზამთარში ძირითადად მოხუცები რჩებიან, ისინიც იმიტომ, რომ შემოსავლის ერთადერთ წყაროს, ცხვარ-ძროხას ვერ ტოვებენ. 12 სოფელს მხოლოდ ერთი სკოლა და ერთი სამედიცინო პუნქტი აქვს.

„ბოლო ორ წელიწადში უკანა ფშავში სამი სოფელი დაიცალა. მთაში მარტო მთაა დარჩენილი,“ – ამბობს სოფელ ვაკისოფლის მკვიდრი ვახტანგ ცოკილაური.

ვაკისოფელი უკანაფშავის ერთ – ერთი ბოლო სოფელია. სოფელში სულ ცხრა ოჯახი ცხოვრობს, თუმცა, ზამთარს ვაკისოფელში ოთხი ოჯახი ატარებს. სოფლამდე მისასვლელი სამანქანო გზა ვიწროა და სახიფათო. რამდენიმე ადგილზე პატარა ხევი უნდა გადაიარო, მთელ გზაზე წვრილი, წვეტიანი ქვები ყრია, რომელიც მანქანის საბურავებს სერიოზულად აზიანებს. სოფელში მისულებს მხოლოდ ორი ადამიანი დაგხვდა. უკანაფშაველი ვახტანგ ცოკილაური და მისი და, სანათა ცოკილაური.

„სოფლები ყოველ წელს იცლება, ცხოვრების გაუარესების და უყურადღებობის გამო. ახალგაზრდებს აქ დასაქმების და მთაში დამაგრების საშუალება არ აქვთ. ეს მოხუცები კიდევ როდემდე გაძლებენ? გზა არ არის. ხვალ რომ თოვლი მოვიდეს, მაისამდე აქ მანქანა ვეღარ ამოვა. შემოდგომაზე დარჩენილი ხალხიდან გაზაფხულზე ვინ დაგვხვდება ცოცხალი და ვინ მკვდარი, არავინ იცის,“ – ამბობს ვახტანგ ცოკილაური.

მთის მოსახლეობის შემოსავლის წყარო მესაქონლეობა, მეფუტკრეობა და მებოსტნეობაა. „ამ დროს სახლში ვერავის ვერ ნახავთ. ყველა საქონლის მოსავლელად არის წასული. ჩვენც უამრავი რამ გვაქვს მოსასწრები. პროდუქტს ვამზადებთ – ყველს, ერბოს, ხაჭოს. არაყიც გამოსახდელია. დაზამთრებამდე უნდა მოვასწროთ. ბარში მივდივართ, აქ ვერ გამოვიზამთრებთ,“ – გვეუბნება სანათა ცოკილაური ისე, რომ ცდილობს საქმეს არ მოსწყდეს.

ვაკისოფელს წლების მანძილზე ელექტროენერგია არ ჰქონდა. რამდენიმე წლის წინ, სოფელში მზის ბატარეები დაამონტაჟეს, რომლის საშუალებითაც ზამთარში გარესამყაროს მოწყვეტილი ადამიანები ქვეყანაში მიმდინარე ამბებს იგებენ.
მუქო უკანა ფშავში ბოლო სოფელია, რომელსაც ელექტროენერგია მიეწოდება. მუქოში 2 ოჯახი ცხოვრობს, თუმცა წლევანდელ ზამთარს იქ მხოლოდ შალვა წითელაური გაატარებს, მოხუც დედასთან და ძმასთან ერთად.

„ბოლო სამი წელია აქ უცხო არავინ მოსულა თქვენს გარდა. ზაფხულში საქეიფოდ ბევრი მოდის, მაგრამ ჩვენი ამბის საკითხავად კაცი არ ინტერესდება. ცხოვრება მთაში ძალიან მძიმეა“, – გვეუბნება წითელაური.

„თივის კონები მარტო ჩამოვზიდე მთიდან. არც ხალხია და შესაბამისად დამხმარეც არავინაა. მთაში თუ გინდა გადარჩე, საკუთარი თავის გარდა არავის იმედი არ უნდა გქონდეს“, – ამბობს შალვა წითელაური.

მუქოში, ისევე როგორც უკანა ფშავის ბევრ სოფელში გზა ნოემბერში ჩაიკეტება და მაისამდე ეს მხარე გარესამყაროს მოწყვეტილი იქნება. ასეთ დროს კომუნიკაციის ერთადერთი საშუალება ტელეფონია, თუმცა მუქოს მაცხოვრებლებს ტელეფონზე დასარეკად რამდენიმე კილომეტრის გავლა უწევთ.

„მობილური არ იჭერს მთაში, მხოლოდ მაგთიფიქსი, მაგრამ მუქოში მაგითაც ვერ ვსარგებლობთ. 5 კილომეტრზე შუაფხოში უნდა ჩავიდე დასარეკად ან 3 კილომეტრზე გაღმა სოფელ ჭიჩოში უნდა გავიდე. შარშან სამმეტრიანი თოვლი იდო. საქონელი ვერ გამყავდა წყალზე და აბა დასარეკად როგორ გახვალ სხვა სოფელში. ვუთხარით ამ პრობლემის შესახებ გამგებელს, „მაგთიკომშიც“ გვქონდა განცხადება დაწერილი, მაგრამ გვითხრეს, მიუდგომელი სოფელია და ვერ გავაკეთებთ ანძასო“, – აღნიშნავს შალვა წითელაური.

დაცლილია მუქოს ზემოთ მდებარე სოფელი მათურაც. იქ მხოლოდ ორი ოჯახიღა ცხოვრობს და ისიც მხოლოდ ზაფხულობით. ორი წლის წინ ნასოფლარად იქცა სოფელი ახადი. 13-13 ოჯახი ცხოვრობს სოფლებში: შუაფხო და თხილიანა.

უკანა ფშავში ერთადერთი საჯარო სკოლა სოფელ შუაფხოს ცენტრში დგას. სკოლაში სულ 18 მოსწავლე სწავლობს. ისინი სხვადასხვა სოფლებიდან დადიან. შუაფხოშია ასევე მხარის ერთადერთი სამედიცინო ცენტრი, რომელშიც ერთი ექიმი და ერთი ექთანი მუშაობს.

„ძირითადად წნევას ვუზომავ და ნემსი თუ აქვს ვინმეს გასაკეთებელი ვუკეთებ ხოლმე. ყოფილა შემთხვევა როცა ადგილზე ჩავსულვართ და დავხმარებივართ. ზამთარში გადაადგილება გვიჭირს, თუ შესაძლებელია მანქანით მივდივართ, თუ არადა ფეხით,“ – ამბობს სოფელ შუაფხოს საკრებულოს ამბულატორიის ექთანი ნინო ცაბაურაშვილი.

ფშაველების თქმით, მთა სულ რომ არ დაიცალოს, მოწესრიგებული ინფრასტრუქტურა და სამუშაო ადგილები უნდა იყოს, თუმცა ამ ეტაპზე უკანა ფშავში არც ერთია და არც მეორე.

© სტატია მომზადებულია მცხეთა – მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრისათვის
© საავტორო უფლებები დაცულია

This slideshow requires JavaScript.

ერთი ფოტო ისტორია

თითქმის სულ ასეთი ცარიელია დუშეთის ქუჩები.
შეიძლება ნახევარი ქალაქი ისე მოიარო ადამიანი არ შეგხვდეს.

დაცული: My dreams Cemetery :)

ეს კონტენტი დაცულია პაროლით. მის სანახავად გთხოვთ შეიყვანოთ პაროლი ქვემოთ:

ფინჯან ყავასთან საკითხავი

1. აი ასეთი ქვეყანა

2. ბედი, რომელიც ხეს არ ეღირსა

3. იქ, სადაც ცა ყველაზე ახლოა

4. ანაბეჭდი წყალზე

5. მკვდარი ტყე