ბედი, რომელიც ხეს არ ეღირსა

ამქვეყნად ყველას და ყველაფერს თავისი ბედი აქვს…
ბედი ჰქონია ხესაც…
თუ უბედობა შეიძლება დავარქვათ ამას არ ვიცი…
დაიბადა რკინის კონსტრუქციაში, ნელ-ნელა გაიზარდა…
ახლა ფრთების გაშლა უნდა, მაგრამ რკინის მარწუხები უჭერს…
სუნთქვა უნდა, მაგრამ რკინის მარწუხები უჭერს…
ოცნებობს, მაგრამ მის ოცნებებს რკინის მარწუხები უჭერს…
ცოცხლობს, მაგრამ მის სიცოცხლეს არსებობა ჰქვია…
ყოველთვის როდესაც ქარი უბერავს, უნდა ტანი ააყოლოს, მაგრამ… მაგრამ რკინის მარწუხები უჭერს…


მარტოა, სულ მარტო…
უთვისტომოდ…
უმეგობროდ…
უსიყვარულოდ…

…………………
გავა დრო და დაბერდება…
ვეღარ მოუჩრდილებს, და იმ ერთადერთ ფუნქციასაც დაკარგავს რაც ჰქონდა…
მოჭრიან და ცივ ზამთარში ძვლებს გაითბობენ ისინი…
უცხოები…
არამისიანები…
და ასე მოკვდება
უთვისტომოდ…
უმეგობროდ…
უსიყვარულოდ…

Advertisements

SILENT SPRING – მდუმარე წყაროები

ალბათ ბავშვობაში გყოლიათ ტილები.
მე მყავდა. ოღონდ არ მახსოვს როგორ ებრძოდა ჩემს თმებში დასახლებულ ამ მავნე არსებებს დედაჩემი.
თუმცა იმედი მაქვს რომ არ გამოუყენებია “დდტ” – იგივე დუსტი.
რატომ?
იმიტომ რომ ძალიან საშიში ნივთიერებაა.
გაგიკვირდა?
მეც გაკვირვებული დავრჩი როცა გავიგე.
მოკლედ დუსტის ისტორია ასეთია:

“დდტ” – (დიქლორ–დიფენილ–ტრიქლოროეთანი) 1939 წელს გამოიგონეს და მის გამომგონებლებს არც მეტი, არც ნაკლები ნობელის პრემია მიანიჭეს.
დუსტი ფართოდ გამოიყენებოდა მეორე მსოფლიო ომის დროს წყნარი ოკეანის კუნძულების მალარიის გადამტანი მწერებისგან გასათავისუფლებლად. ხოლო ევროპაში “დდტ” სულ სხვა მიზნით შემოვიდა. ევროპელებმა იგი ტილების წინააღმდეგ ბრძოლის საშუალებად გამოიყენეს.
კარგა ხნის მანძილზე დუსტი იყო ერთადერთი, შეუცვლელი და “განუმეორებელი”.
თუმცა ეს მანამ, სანამ არ გამოვიდა რეიჩელ კარსონის წიგნი “მდუმარე წყაროები”. სწორედ ამ წიგნის საშუალებით შეიტყო მსოფლიომ “დდტ”-ს მავნე თვისებების შესახებ. წიგნში აღწერილია თუ როგორ ხვდება “დდტ” კვების ჯაჭვში, როგორ იწვევს ადამიანებში სიმსივნის განვითარებას და გენეტიკურ ცვლილებებს.
რეიჩელ კარსონის აღმოჩენით ამერიკის პრეზიდენტი ჯონ კენედი დაინტერესდა, რომელმაც დაავალა პრეზიდენტის მრჩეველთა სამეცნიერო საბჭოს, შეესწავლათ წიგნში წამოჭრილი საკითხები. მართლაც საბჭომ შეისწავლა და დაადასტურა რეიჩელ კარსონის დასკვნები.
“მდუმარე წყაროებმა” ამ დასკვნების შემდეგ დიდი აღიარება მოიპოვეს, მეცნიერები და საზოგადოება დაფიქრდა და შეთანხმდა: საჭიროა მრეწველობის რეგულირება, რათა დაცული იქნეს გარემო. და ყველაზე კარგი შედეგი რაც ამ წიგნს მოჰყვა, იყო ის რომ დაიბადა გარემოსდაცვითი მოძრაობა.
დღეისათვის დუსტის გამოყენება მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში აკრძალულია, თუმცა არა საქართველოში. ამ მეტად საშიში და მავნე პესტიციდის ყიდვა საქათველოში, ნებისმიერ ბაზარში თავისუფლად შეიძლება.
……………………
ერთი საოცარი მეგობარი მყავს…
ძალიან თბილი.
ყურადღებიანი.
თან გადაგყვება, ყველანაირად გვერდში დაგიდგება.
ოღონდ: –
არასოდეს არ უნდა სთხოვო ფული.
იმწუთში წუწუნს იწყებს.
“კარგი რა რა ფული, რის ფული…რომ დამჭირდეს დუსტის ფული არ მაქვს”.
ცოტა ხნის წინ, როდესაც დუსტის მავნე თვისებების შესახებ შევიტყვე, ჩემთვის გავიფიქრე, ახლა კი ხმამაღლა ვეტყვი:
`ნიკუშ, შენ ვერ წარმოიდგენ, რა კარგია, რომ არ გაქვს დუსტის ფული!

წყალი ჩვენი არსობისა

დღეს ვწერ წყალზე. მე პირადად წყლის გარეშე როგორ შეიძლება იარსებოს ადამიანმა ვერ წარმომიდგენია.. მაგრამ, ჩვენ ადამიანები წყალსაც ისევე უდიერად ვექცევით, როგორც ყველაფერს, რაც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია.
მაგალითად, ქართველი კაცი, თუ მდინარის პირას ცხოვრობს, აუცილებლად კანალიზაცია უნდა ჩაუშვას მდინარეში, მერე რა რომ შეიძლება იმ მდინარეში მისმა შვილებმაც იბანაონ.
მეორეც, თუ მდინარის ნაპირას ცხოვრობ, საჭირო აღარაა დასუფთავების ფული გადახდა. ანკი რატომ უნდა გადაიხადო, როცა შეგიძლია დილით გამოხვიდე და პოლიეთილენის პარკში გახვეული ნაგავი პირდაპირ მდინარეში მოისროლო..
ბევრჯერ გამიგონია, საქართველო წყლის რესურსებით მდიდარი ქვეყანააო, მაგრამ ფიცი მწამს და ბოლო მაკვირვებს… ჩემს ონკანში წყალი ამ წუთამდე გრაფიკით მოდის
ხარისხზე აღარაფერს ვამბობ…
საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში არსებული სიტუაცია, ჩემი მეგობრებისაგან ვიცი. ასე მაგალითად, ბათუმში თუ ძალიან არ გიჭირს ონკანის წყალი არ უნდა სვა, ანალოგიური შემიძლია ვთქვა ქუთაისზე და კიდევ რამდენიმე ქალაქზე.
დღეს მიზეზებზე ვსაუბრობ, თუ რატომ არ გვაქვს სუფთა წყალი.
როგორც გავარკვიე საქართველოს ზედაპირული წყლების დაბინძურების ძირითადი მიზეზი დასახლებული პუნქტებიდან და საწარმოო ობიექტებიდან ჩამდინარე წყლების გამწმენდი ნაგებობების უქონლობა და არაეფექტური მუშაობაა.
ზედაპირული წყლების ძირითადი დამაბინძურებელია:
1. კომუნალური სექტორი (67%)
2. თბოენერგეტიკა (31%)

დღეისათვის საკანალიზაციო გამწმენდი ნაგებობების უმრავლესობა მწყობრიდანაა გამოსული და ჩამდინარე წყლები გაწმენდის გარეშე ჩაედინება წყალსატევებში.
წყლის ბიოლოგიური გაწმენდა არ ხდება საქართველოს არცერთ ქალაქში.
თუმცა მცირე გამონაკლისიც არსებობს, პირველადი მექანიკური გაწმენდა ხორციელდება მხოლოდ თბილისი-რუსთავის რეგიონალ გამწმენდ ნაგებობაზე.

რა საფრთხე გველის დაბინძურებული წყლისგან?

მიკრობიოლოგიური ორგანიზმებითა თუ ქიმიური ნივთიერებებით დაბინძურებული სასმელი წყალი ნაწლავური და ინფექციური დაავადებების ერთ-ერთ უმთავრეს გამომწვევ მიზეზს წარმოადგენს.

აღსანიშნავია რომ, დღეისათვის საქართველოს მოსახლეობის მხოლოდ მცირე ნაწილია უზრუნველყოფილი უსაფრთხო წყლის უწყვეტი მომარაგებით.

ახლა მცირე სტატისტიკა ქვეყანაში არსებული წყალსადენების შესახებ:

69%-ს არ გააჩნია წყლის გასაუვნებელი დანადგარები,
28%-ს არ გააჩნია სანიტარული დაცვის ზონები,
23% -ს ნედლი წყლის დასამუშავებელი აუცილებელი გამწმენდი ნაგებობა.

70%-ზე მეტ წყალსადენებზე საერთოდ არ არსებობს, ან მწყობრიდანაა გამოსული საქლორე მოწყობილობები, ამის გამო, მოსახლეობის დიდ ნაწილს მიეწოდება დაუქლორავი წყალი.

ჰოდა ბოლოსთვის ყველაზე საინტერსო შემოვინახე:
წყლის ხარისხზე არ ტარდება სრული ლაბორატორიული კონტროლი, რის შედეგადაც მომხმარებლისთვის მიწოდებული წყალი ხშირად არ შეესაბამება სახელმწიფო სტანდარტებს.
მოკლედ როგორ წყალს ვსვამთ ადვილი წარმოსადგენია..
რაც შეეხება გამოსავალს, როგორ შეიძლება მივიღოთ სუფთა წყალი, აი ერთი “რეცეპტი” .

“ წყლის დეფიციტის თავიდან ასაცილებლად და მომხმარებლისთვის საკმარისი რაოდენობის და ხარისხიანი წყლის მისაწოდებლად, აუცილებელია წყლის ობიექტებიდან წყალაღების და წყლის ობიექტებში წყალჩაშვების რეგულირება”.

ყველაფერი კარგი, მაგრამ ახლა აი ამ ყველაფრის დამრეგულირებლის პოვნაა მთავარი.

მე მიყვარს ქუთაისი

რამდენიმე დღეა კაპრიზე ვარ ჩაციკლული, მთელი დღეები ინტერნეტში კაპრის სურათებს ვათვალიერებ…
რაღა დაგიმალოთ და ძალიან მინდა წასვლა…
ამის გამო თაროზე შემოდებული იტალიურის წიგნიც გადმოვიღე… ამ ზაფხულს აუცილებლად გავაგრზელებ იტალიურში მეცადინეობას და ერთ მშვენიერ დღეს აუცილებლად დავლაშქრავ კაპრის…

თუმცა სანამ არსად წასვლა არ შემიძლია ისევ ჩემი ქალაქის ქუჩებში გავისეირნე და ეს “მარგალიტები” ჩემი ბლოგის მკითხველებისათვის შევაგროვე.

მოკლედ ისევ ნაგავზე მიწევს წერა, მაგრამ რა ვქნა, ყოველ ფეხის ნაბიჯზე მხვდება ეს ნაგვის გროვები და თვალს ხომ ვერ დავხუჭავ….

მოკლედ თვალი გადავავლოთ ჩემს ფოტორეპორტაჟს, ქუთაისიდან…
მსგავსი წარწერები სხვადასხვა ვარიაციით ქუთაისში ხშირია….

ძირითადად შემდეგი შინაარსის: ” აქ ნაგვის დაყრა აკრძალულია, ნაგავს ნუ ყრი ღორო, და ა. შ.
მაგრამ
ქუჩებში ნაგავი ისევ იყრება, თითქოს ეს წარწერები არც არსებობდეს…
თავის მოტყუება და თვალის დაბრმავება ხო ძალიან ადვილია, როცა ნ აყინს ჭამ და მისი სიფრიფანა ქაღალდი გამძიმებს…
აი ხედები დატკბით და ისიამოვნეთ…



და ბოლოს….
საბედნიეროდ ქუთაისში ასეთი პატიოსანი მოქალაქეებიც არსებობენ, ვისაც ნამდვილად უყვარს ქალაქი….

შაბათ-კვირის საკითხავი

21 – ე საუკუნის ადამიანი.
განათლებული.
განვითარებული.
ბუნების მტერი.

პრობლემა #1 ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურება

მეცნიერული კვლევებით დადასტურებულია, რომ ჰაერის მავნე ნივთიერებებით დაბინძურება იწვევს გულ-სისხლძარღვთა და სასუნთქი სისტემის დაავადებებს, ასევე სხვადახვა პათოლოგიებს.
საქართველოს ქალაქებში ჰაერის დაბინძურების ძირითად წყაროს სატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვი წარმოადგენს. როგორც სპეციალისტები ამბობენ, ამ მხრივ განსაკუთრებით მძიმე მდგომარეობაა თბილისში.
თბილისში, ე.წ. გმირთა მოედნის `სამკუთხედის~ რაიონში ჩატარებული გაზომვების შედეგად გამოავლინდა მტვრისა და ნახშირორჟანგის კონცენტრაციების მნიშვნელოვანი გადაჭარბება ზღვრულად დასაშვები ნორმების მიმართ.
მიზეზები:
ქვეყანაში ძირითადად ძველი ავტომანქანები მოძრაობენ, რომლებიც არ აკმაყოფილებენ თანამედროვე მოთხოვნებს როგორც საწვავის ხარჯით, ისე გამონაბოლქვი აირების ტოქსიკურობით.
ტყვიაშემცველი ბენზინის გამოყენებისას, ტრანსპორტის გამონაბოლქვიდან გამოთავისუფლებული ტყვია, შეიწონება მტვრის ნაწილაკებში და ილექება ნიადაგში.
შედეგები:ტყვიის მომატებული შემცველობა ნერვული სისტემის მოშლის, მოზარდებში ზრდის შენელების, სმენის დაქვეითების, თავის ტკივილის, თირკმელების და ღვიძლის, ასევე სიმსივნური დაავადებების განვითარების მიზეზი ხდება.

ცნობისათვის:
არსებული მონაცემებით, სამრეწველო სექტორის გაფრქვევებში წამყვანი ადგილი ენერგეტიკას უჭირავს. ამასთან ჰაერის მტვრით დაბინძურების მნიშვნელოვანი წყაროებია ცემენტისა და ასფალტის საწარმოები.
ცემენტის საწარმოზე კასპელები გამახსენდნენ…
თქვენი არ ვიცი მაგრამ მე საკუთარი თვალით მაქვს ნანახი ნაცრისფერ ნისლში გახვეული კასპი.
მე პირადად ალბათ იქ ცხოვრებას ვერ შევძლებდი.
თუმცა იმ ადამიანებისიც მესმის, როცა სხვა გამოსავალი არა გაქვს იძულებული ხარ გარემო პირობებს შეეგუო.
გაუძლო… თუნდაც საკუთარი ჯანმრთელობის ხარჯზე.

იმისავის რომ ნათლად წარმოიდგინოთ თუ რა მავნე ზეგავლენას ახდენს გარემოს დაბინძურება ადამიანის ჯანმრთელობაზე შეგიძლიათ ქვემოთ სურათს დააკვირდეთ…

მადლობა ქეთი გუჯარაიძესა და ირაკლი მაჭარაშვილს, საინტერესო მასალების მოწოდებისათვის.

გაგრძელება იქნება

აი ასეთი ქვეყანა

წარმოიდგინეთ
მიდიხართ ლაგოდეხის ნაკრძალში
ულამაზეს ბუნებაში
ირგვლივ სიმშვიდე
სითბო
და უცებ
დაინახე ქვევრი
ქვემოთ ფოტოზე რომაა აი ისეთი

რა აკეთებ?
უღებ ფოტოს
ან ტკბები მშვენიერებით.
მერე?
მერე იხედები ქვევრში..
გაინტერესებს როგორია შიდა სივრცე.
გაოცებული შეიძლება დარჩე.
ისეთი მშვენიერი სიურპრიზი დაგხვდება.
თქვენი აზრით რა შეიძლება იყოს ქვევრში?
ღვინო?
არც იოცნებო..
ვერ წარმოიდგენ..
ან იქნებ წარმოიდგინო კიდეც, იმიტომ რომ ქართველი ხარ..
ლაგოდეხის ნაკრძალში…
ქვევრში.
არის აი ეს!

არ მინდა ძალიან ბანალური გამოვიდეს
მაგრამ
ამ სილამაზეს უნდა გავუფრთხილდეთ!
მინიმუმ დავასუფთავოთ მაინც.

მოხეტიალეს ჩანაწერები

მოკლედ ჯერ არ დამიწყია და ისე გამოვიდა თითქოს ბლოგი დავივიწყე. არადა საპატიო მიზეზით ვიყავი დაკარგული… დავხეტიალობდი რა.
ჰოდა ამ ხეტიალ-ხეტიალში ლაგოდეხში ჩავხეტიალდი. “მწვანე ალტერნატივას” ტრეინინგებზე მოვხვდი და სწორედ ამ ორგანიზაციის წყალობით დაუვიწყარი მოგზაურობა ვაჩუქე საკუთარ თავს. თუ მაჩუქეს, მოკლედ როგორც არის.…

ორდღიანი ტრეინინგი გლობალურ და საქართველოს გარემოსდაცვით პრობლემებს ეძღვნებოდა. ტრეინინგის ბოლო აკორდი კი იყო ტური ლაგოდეხის დაცულ ტერიტორიებზე.

ჩვენი მარშრუტი დაცული ტერიტორიის ადმინისტრაციიდან დაიწყო, სადაც ლაგოდეხის შესახებ გადაღებული თხუთმეტწუთიანი ფილმი გვიჩვენეს. ფილმის დასრულების შემდეგ კი ზურგჩანთები ავიღეთ და ფეხით გავუყევით მდინარე შრომის ხევის მარცხენა სანაპიროს.
)


ამ საოცრება ხიდის გადავლის შემდეგ ხეობაში შევედით და საცალფეხო ბილიკით გავუყევით გზას ჩანჩქერამდე.
გზადაგზა ვიღებდი ყველაფერს რაც ლამაზად და საინტერესოდ მეჩვენებოდა.

მართალია გიდი გვყავდა, მაგრამ გიდის დახმარების გარეშეც თავისუფლად შეიძლებოდა გზის გაგნება აი ამ პატარა ნიშნების წყალობით.

მოგზაურობის დაწყებიდან საათნახევარში გზა საკმაოდ გართულდა. დაბლობზე არსებული საცალფეხო ბილიკი აი აქ დამთავრდა და ციცაბო აღმართი დაიწყო.

თან როგორი აღმართი. რას შეიძლება შევადარო…
აი წარმოიდგინეთ რომ მანქანით ადიხართ უღელტეხილზე.
სწორედ ასეთი შთაბეჭდილება დამიტოვა ამ ბილიკმა.
ვიწროა. ორი კაცი რომ გაჭირვებით აუქცევს გვერდს ერთმანეთს, აი ისეთი.
რაღაც ეტაპზე მივხვდი რომ ასვლას ვერ შევძლებდი…
ძალიან რთული იყო, მაგრამ უცებ აი ეს ხე ვნახე.

ხოდა გავმწარდი.
ჯერ იმაზე რომ ასე უტვინო თანამემამულე მყავს, სახელად ბონდო…
მეორეც მეთქი ვიღაც ბონდო ავიდა და მე როგორ ვერ უნდა ავიდეთქო
უკანასკნელი ძალები მოვიკრიბე და გზა განვაგრძე.

ციცაბო აღმართის შემდეგ დაიწყო დიდი დაღმართი..

ცოტაც და ჩანჩქერიც გამოჩნდა.


უცნაური შეგრძნება მქონდა.
როდესაც დასახულ მიზანს აღწევ, ყველა სირთულე გავიწყდება რაც ამ მიზნის მისაღწევად გამოიარე.
ასე დამემართა მეც.
დაღლილობაც დამავიწყდა და საერთოდ ყველაფერი. ჩავეშვი ულამაზეს ხეობაში და ემოციებით დავიტვირთე…

ემოციებმა დამატყვევეს, გავგიჯდი და გადავირიე…
კარგი იყო.

რთული იყო გზა სახლისაკენ.
საკმაოდ რთული.
თუმცა არ მოგვიწყენია.
აბა შეიძლება მოიწყინო, როდესაც ასეთი აკომპანიმენტის თანხლებით გიწევს სახლში დაბრუნება?

“მასკოვსკი” და “გლაზოკები” კახურად

შეამჩნევდით ალბათ
რამდენიმე დღეა ბლოგზე არაფერი დამიწერია…
ლაგოდეხში ვიყავი…
იქ სადაც კომპიუტერი არ მქონდა, თუმცა კომპიუტერი რომც მქონოდა ინტერნეტი არ იყო… ჰოდა არ დამწყვეტია გული ლეპტოპი რომ არ წავიღე.
ამ მხარეში პირველად ვიყავი და ძალიან მომეწონა.
ბევრი პრობლემაც აღმოვაჩინე გარემოსდაცვის კუთხით და ეს ყველაფერი უახლოეს დღებში აისახება ჩემს ბლოგზე.
თუმცა მანამდე!
ერთ რამეს მივხვდი.
ქართველებმა ბიზნესის კეთება ვერ ვისწავლეთ და ვერც ვერასოდეს ვისწავლით ალბათ.
ჩვენი სასტუმრო მდინარის პირას იყო, ნაკრძალიდან 10 წუთის სავალზე. ულამაზეს გარემოში, მაგრამ რად გინდა მომსახურეობა იყო საშინელი.
სწორედ ამ სასტუმროში აღმოვაჩინე რომ “ოლივიეს” “მასკოვსკი” ჰქვია, ხოლო შემწვარ კვერცხს “გლაზოკები”.
სასტუმროს დიასახლისმა ყველაფერი გააკეთა იმისათვის რომ როდესაც მეორედ ლაგოდეხში მოვხვდებით მისკენ აღარ გავიხედოთ.
ნუ ეს საშინელება იყო.
დეტალებზე საუბარი უხერხულია:)

თავად ლაგოდეხი საინტერესო და ძალიან ლამაზი.
ის რაც ამ მოგზაურობიდან კარგად დამამახსოვრდება ლაგოდეხის ჩანჩქერია, ხოლო ცუდი––– რა თქმა უნდა “მასკოვსკი” და “გლაზოკები” კახურად.

უცნაურად მწვანე პოსტი

ბავშვობაში უცნაური ჩვევა მქონდა, როდესაც რაიმე წიგნს ვკითხულობდი და იქ საინტერესო ამბავს ან ფრაზა აღმოვაჩენდი რვეულში ვიწერდი. ამ ჩვევის წყალობით ჩემი წიგნების თაროზე რამდენიმე სქელტანიანი რვეული დევს. გუშინ ერთ-ერთ მათგანში ვიქექებოდი და საინტერესო რაღაცებს გადავაწყდი.
ერთი შეხედვით შეიძლება მოგეჩვენოთ რომ ამ პოსტს უფრო მეტად კავშირი სასამართლო სისტემასთან აქვს ვიდრე ბუნებასთან, მაგრამ რადგან ამბავი ცხოველებს ეხება, ვთვლი რომ საინტერსოა…

მაშ ასე გავყვეთ ჩემს ჩანაწერებს.

თურმე გასულ საუკუნეებში სხვადასხვა ქვეყანაში ცხოველებს ასამართლებდნენ.
უძველესი ირანელების წმინდა წიგნში “ზენდ ავესტაში”, ზარატუსტრა ეკითხება ღმერთ აჰურამაზდას, თუ როგორ უნდა მოექცნენ ცოფიან ძაღლს, რომელიც კბენს ადამიანს და საქონელს (ძაღლი მათი რწმენის მიხედვით წმინდა ცხოველად ითვლებოდა). ღმერთი პასუხობს: ძაღლს პირველ კბენაზე მარჯვენა ყური უნდა მოაჭრა, მეორეზე მარცხენა, მერე კი თითო კბენაზე თითო ფეხი.

ძველი ბერძენი ფილოსოფოსის პლატონის აზრით უნდა გაესამართლებინათ ადამიანის მკვლელი ცხოველი. ამისათვის საჭირო იყო, მოკლულის ნათესავებს სარჩელი აღეძრათ, ცხოველი მოეკლათ და გვამი ქვეყნის საზღვრებს გარეთ გაეტანათ.

1457 წელს საფრანგეთში გაასამართლეს ღორი და მისი 6 გოჭი, რომელსაც ბრალი ედებოდა 5 წლის ბიჭის სიკვდილში. სასამართლომ ღორი დამნაშავედ ცნო, თუმცა გოჭების ბრალეულობა ვერ დამტკიცდა.

1474 წელს შვეიცარიაში, ბაზელში დაწვეს მამალი, რომელმაც კვერცხი დადო. მოტივით “ეშმაკთან დაიჭირა საქმეო”, მამალთან ერთად მის მიერ დადებული კვერცხიც დაწვეს.

1864 წელს სლოვაკიის სოფელ პლეტენიკაში გაასამართლეს ღორი, რომელმაც ყური მოაჭამა ერთი წლის გოგონას. თემს მიუსაჯეს გოგონას გამზითვება.

1886 წელს სლოვენიაში კალიები მომრავლდა. დაიჭირეს ერთი დიდი კალია, გაასამართლეს და დახრჩობა მიუსაჯეს. სოფლის მოსახლეობამ კალია დიდის ამბიტ დაახრჩო უახლოეს მდინარეში.

და ბოლოს ჰიუგოს “პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი” გამახსენდა. ესმერალდა ხომ თავის ბეკეკასთან ერთად გაასამართლეს.:(