მცხეთაში მტკვარი გაიყინა

ძლიერი ყინვის გამო მცხეთაში მტკვარი გაიყინა. პომპეუსის ხიდთან რამდენიმე სანტიმეტრის სისქის ყინულმა მდინარე მთლიანად დაფარა.

ფოტორეპორტაჟი: www.icmm.ge

მინისტრთან შეხვედრის დეტალები

“მინდა გითხრათ რა ხდება სინამდვილეში გარემოს დაცვის სამინისტროში, რომელშიც დაიჭირეს ბევრი ხალხი და რომელსაც წაართვეს ტყე და გადასცეს სხვა სამინისტროს,”- ამ სიტყვებით დაიწყო გოგა ხაჩიძემ შეხვედრა ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის ვიზიტორთა ცენტრში 2012 წლის 29 იანვარს. შეხვედრას 14 ბლოგერი და 2 ჟურნალისტი ესწრებოდა.

შეხვედრაზე, რომელიც არაფორმალურ გარემოში მიმდინარეობდა, რამდენიმე მნიშვნელოვანი, რამდენიმე ნაკლებმნიშვნელოვანი და ორიოდე უმნიშვნელო შეკითხვა დაისვა. მინისტრმა შეხვედრის დასაწყისშივე თქვა რომ ელოდა მძიმე კითხვებს.

“არის კითხვები რომელზე პასუხიც არის ძნელი. არის კითხვები, რომლებზეც არსებობს ორნაირი პასუხი, ერთი მინისტრის პასუხი, მთავრობის წევრის და მეორე ძალიან ადამიანური. რაღა თქმა უნდა შენ როცა ხარ მინისტრი ყველას ფეხებზე კიდია შენი ადამიანური პოზიციები. მინისტრის პოზიცია აინტერესებთ. შენ რას ფიქრობ არავის. მე მინდა რომ ორივე პოზიცია დაგიფიქსიროთ და განვმარტო ის თუ რატომ ხდება ასე. რატომ არის ასეთი უხერხული კითხვები და რატომ არ გვაქვს რაღაცაზე პასუხი. ერთ-ერთი მიზეზი რაც იწვევს ბევრ კითხვაზე უპასუხობას არის შემდეგი. პრეზიდენტი ამბობს ხოლმე ამას, არასოდეს ასეთ მოკლე პერიოდში ასეთი განვითარება არ ქონია ჩვენს ქვეყანას. ფაქტია ეს. ვერ გაექცევი ამას. ასეთ პერიოდში გარემოს დაცვის მუშაობა, ფუნქცია და განსაკუთრებით მინისტრის არის ალბათ წყევლა. განსაკუთებით მაშინ როცა შენი წმინდა მორალური ადამიანური შეხედულებები არის ძალიან მორალისტური გარემოს დაცვის კუთხით. ის რაც ხდება ახლა ქვეყანაში არის მართლა ძალიან დაჩქარებული. მცირე დროში ბევრი განვითარება. გინდა თუ არ გინდა არსებობს ქვეყანაში პრიორიტეტები. გარემოს დაცვა (აი პირველი საშინელება რასაც ვიტყვი დღეს), ჩვენს რეალობაში ვერ იქნება წამყვანი პრიორიტეტი ქვეყნისთვის. იმიტომ რომ გარემოს დაცვას აქვს ძალიან კონკრეტული ფასი და ჩვენ უნდა ვიცოდეთ მაშინ ამის ფასი. ჩვენთან გარემოს დაცვაზე არის ფარისევლური დამოკიდებულება. ამბობენ, ჩემი ტყე, ჩემი მამაპაპის კალმახი, სინამდვილეში საქმე საქმეზე რომ მიდგეს ასე არაა. რამდენიმე დღის წინ კავკასიაზე ჩემი ლანძღვის გადაცემა იყო. ინტერაქტივში კითხვა იყო დასმული. იცავს თუ არა მთავრობა გარემოს. სავარაუდო პასუხები იყო კი და არა. არას ჰქონდა 99% და კის 1%. თუმცა აქ მთავარი ეს პროცენტები არაა. გადაცემის ბოლოში შედეგები შეაჯამეს და აღმოჩნდა რომ სულ შემოსულია 115 ზარი. აი ესაა უბედურება. პრიორიტეტი იმიტომ არაა გარემოს დაცვა რომ 115 ზარი შედის. თუ ხვალ რუსთაველზე დადგება 10 ათასი კაცი რაიმე გარემოსდაცვითი მოთხოვნით, რაღაც საკითხი საპირწონედ ამოიწევს ქვეყნის პრიორიტეტებში,” – განაცხადა შეხვედრის დასაწყისში გარემოს დაცვის მინისტრმა გოგა ხაჩიძემ.

სიმართლე გითხრათ, მინისტრს ერთ მოსაზრებაში დავეთანხმე. გარემოს დაცვა ჩვენს ქვეყანაში არ არის პრიორიტეტი. ზუსტად იმიტომ რომ ჩვენ, საქართველოს მოქალაქეებს ნაკლებად გვაინტერესებს ეს საკითხი.

***

როდესმე დამთავრდება ხეტიალი,
ვინ იცის დაღლილზე გაგიხარდეს.
ან ხრამში ბოლო მოგეღება,
ან ზვავი შეგინახავს აპრილამდე.

არავის დააკლდება არაფერი.
არც მზე დაგაკლდება დილდილობით.
ეგ არის, ვერ გაიგებ ვერასოდეს,
მოვდიოდი თუ მივდიოდი.

(C) თეა თოფურია

დარიალის ხეობა თერგის გარეშე რჩება

„დარიალი ჰესის“ მშენებლობისთვის თერგის დიდ ნაწილს გვირაბში მოაქცევენ. მიუხედავად გარემოსდამცველების მხრიდან ზეწოლისა, პროექტში მნიშვნელოვანი არაფერი შეცვლილა.
110 მეგავატი სიმძლავრის „დარიალი ჰესი“ ყაზბეგში, საზღვართან ახლოს შენდება. ობიექტები განთავსდება როგორც მდინარე თერგის მარჯვენა ფერდზე, ასევე მდინარე ყუროსა და ხდის წყალს შორის, 8 კმ-ის სიგრძის მონაკვეთზე. უშუალოდ კაშხალს დაბა სტეფანწმინდის მიმდებარე ტერიტორიაზე მოაწყობენ.

ჰესს შპს „დარიალ ენერჯი“ აშენებს. ახალი ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობაში 135 მილიონი დოლარის ინვესტიცია ჩაიდება. ჰესი ექსპლუატაციაში 2014 წელს უნდა შევიდეს.

არასამთავრობო ორგანიზაცია „მწვანე ალტერნატივას“ განცხადებით, „დარიალის ჰესის“ მშენებლობა დარიალის ხეობასა და მის ეკოსისტემას გამოუსწორებელ ზიანს მიაყენებს.

„მწვანე ალტერნატივას“ ანალიტიკოსი ქეთი გუჯარაიძე ამბობს, რომ მშენებლობის პროექტის საწყისი ვარიანტის მიხედვით, თერგის 8 კმ-ზე წყლის 90 პროცენტი გვირაბსა და სადერივაციო არხში უნდა გადაეგდოთ. აღსანიშნავია, რომ დარიალის ხეობა სულ 11 კმ-ა.

ესეც გაივლის

Sorry

ბოლო ერთი წელიწადი

იანვარი – Inception

ზუსტად ერთი წლის წინ ჩემს ჯაბახანა კომპიუტერს ვარეფრეშებდი და თითქმის არარსებული საახალწლო განწყობის შექმნას ვცდილობდი.
საახალწლო დღეებმა და ეიფორიამ უცებ ჩაიარა, ჩემი ახალი წელი კი 7 იანვარს დადგა. IUCN-დან დამირეკეს და მითხრეს რომ Best Green Blogger გავხდი და ამის აღსანიშნავად Dell-ის შესანიშნავ ნოუთბუქს მაჩუქებდნენ. თვე თვალისდახამხამებაში გავიდა. წარმატებით განებივრებული თებერვალს ახალი პროექტით შევხვდი.

...Be Happy

თებერვალი – რა მინდოდა წვენებში

თებერვალი დატვირთული იყო. ერთი საგამოძიებო პროექტი ავიღე და მთელი თვე იმერეთის მასშტაბით დევნილებს ვხვდებოდი. კოლექტიურ ცენტრებში დავდიოდი და მათ პრობლემებს ვეცნობოდი. თვის ბოლოს პროექტი დასრულდა და შემომთავაზეს ერთ-ერთ რეგიონულ ტელევიზიაში დარჩენა და ნიუსებზე მუშაობა. დავრჩი.

სანამ მიწაზე მყარად დადგები...

მარტი – “ქურდებს სიცოცხლე, ბოზებს სიკვდილი”

ტელევიზიაში ზუსტად სამი კვირა ვიმუშავე. ქუთაისის ოპერის თეატრის სცენაზე ზაზა ბურჭულაძის ეპატაჟური გამოსვლა ჩემი ტელევიზიიდან წამოსვლის საბაბი გახდა. რას გავაკეთებდი დროის უკან დაბრუნება რომ შემეძლოს? ალბათ არც არაფერს განსხვავებულს იმისგან როგორც მოვიქეცი. მაქსიმუმ ერთი ადამიანისთვის შემეძლო მეთქვა დამატებით სიუჟეტის იუთუბზე ატვირთვამდე.
ალბათ არ დავპოსტავდი ფეისბუქზე. იმიტომ რომ საკუთარ თავზე არ გამომეცადა რას ნიშნავს როცა ჟურნალისტები ფაქტებს წაღმა-უკუღმა ისე ატრიალებენ რომ საკუთარი სიმართლის დაჯერება შენც გიჭირს. და ამბავს, რომელიც გადაგხდა ვეღარ ცნობ.
თუმცა არაფერს არ ვნანობ. არც ჩემს ემოციურ ფონზე მიღებულ გადაწყვეტილებას ტელევიზიიდან წამოსვლის შესახებ. ვერ ვიტან როცა მიყვირიან და ვერ ვმუშაობ ასეთ ადამიანებთან. მით უმეტეს თუ არ დაგიმსახურებია.
მიუხედავად ყველაფრისა დღეს იმ ადამიანებთან ნორმალური ურთიერთობა მაქვს. უმადური არ ვარ და ცუდ რაღაცებთან ერთად კარგის დანახვაც შემიძლია.

არაფერი არ მთავრდება, გრძელდება... მთავარია გაგრძელება შეძლო

აპრილი – დიდი დეპრესია

აპრილი იყო ყველაზე რთული პერიოდი ჩემს ცხოვრებაში. 25 წელი რაც არ მიტირია, აპრილში ვიტირე. უსამართლობამ, გაუტანლობამ, ერთ დროს ძვირფასი ადამიანების ღალატმა დამთრგუნა. განსაკუთრებით მძიმე იყო 19 აპრილი. ჩემი დაბადების დღე.
თუმცა ყველაზე მძიმე წუთებშიც კი არ დამიკარგავს იმედი. რომ ყველაფერი დროებითია და ყველაფერი შეიცვლება. შეიცვალა კიდეც.

Save me...

მაისი – Never Give Up!

გადამწყვეტი ეტაპი იყო. შევავსე რამდენიმე აპლიკაცია და ქვეყნიდან წასვლა მტკიცედ გადავწყვიტე. საჭირო საბუთების დიდი ნაწილი უკვე მზად მქონდა. თუმცა ერთმა ზარმა ყველაფერი შეცვალა.

Never give up!

ივნისი – ბედნიერი მოხეტიალე

ივნისი როგორ გავიდა არ მახსოვს. უამრავი რამ მოვასწარი სულ რაღაც 30 დღეში. ვიყავი ბელორუსში, სადაც დრო ფანტასტიურად გავატარე. ჩავატარე ორი ტრენინგი, ვიყავი Georgia Blogger Day 2011-ის მონაწილე, ჩემი გეოგრაფი მეგობრების წყალობით სამეგრელოს კანიონები ავითვისე. მივიღე შემოთავაზება უნივერსიტეტიდან.

Happy...Happy... Happy

ივლისი – გაურკვევლობა

ერთ დღეს ჩემმა ფრენდმა ფეისბუქზე ერთი ვაკანსიის შესახებ დაპოსტა. CV გავუგზავნე და ეს ფრენდი ახლა ჩემი რედაქტორია. თუმცა მანამდე იყო გაურკვეველი პერიოდი. როცა არ ვიცოდი გახდებოდა თუ არა ფრენდი რედაქტორი. და ამ გაურკვევლობაში, რადიოდან შემოთავაზება მივიღე, რომელსაც რა თქმა უნდა დავთანხმდი. პროექტი წარმატებით განხორციელდა. პრეზენტაცია 2012 წლის იანვარშია დაგეგმილი და ერთი სული მაქვს როდის ვნახავ საბოლოო პროდუქტს. ჰო ივლისში კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი რამ მოხდა. ცხოვრებაში პირველად გავმართე აქცია. ფოტოგრაფების მხარდამჭერ აქციას ვგულისხმობ. ქუთაისში აქციას ორგანიზება მე და ჩემმა მეგობარმა თეო ხარაბაძემ გავუწიეთ.

We can...

აგვისტო – “რა გაგიკეთებია სამშობლოსთვის?”

აგვისტოდან ახალი სამსახური მაქვს. www.icmm.ge – ეს არის ჩემი შეყვარებული, შვილი, ჩემი სამსახური, პირადი ცხოვრება და საერთოდ ყველაფერი ბოლო 5 თვის მანძილზე. მიუხედავად იმისა რომ ბევრი სირთულე გავიარე, ყოველ დილით სარკეში ჩემს თავს ვუმტკიცებ და ვამბობ “I Love My Job”. შენ რა გაგიკეთებია სამშობლოსთვის? – ეს კითხვა ერთმა ქართველმა ჩინოვნიკმა დამისვა. სამწუხაროდ ფულის კეთება და ლუდის ხარშვა არ ვიცი. რაც შეეხება ჩემს საქმეს პატიოსნად ვაკეთებ. გმირობას ნუ მომთხოვთ. ვერ და არ ვიქნები გმირი.

რა გაგიკეთებია სამშობლოსთვის?

სექტემბერი – ქაოსი

მუშაობა, მუშაობა, მუშაობა, სამსახური, სამსახური, სამსახური. თემები – გაჭირვებულები, გაღატაკებულები. ურთულესი თვე იყო. რამდენიმე მნიშვნელოვანი თემა მქონდა სექტემბერში. ვეძათხევის სკოლა, რომელიც ქოხში იყო განთავსებული სრულიად ქართულმა საინფორმაციო სივრცემ ატრიალა. სამწუხაროდ ცოტა დაინტერესდა თავად ვეძათხეველების ბედით. უღატაკესი სოფლის უღატაკესი მოსახლეობა დღემდე ითხოვს დახმარებას, მაგრამ პატრონი ჯერ არ გამოჩენიათ.

Nata and me worked

ოქტომბერი – მუშაობა Present Continuous

სექტემბრის მსგავსად რთული თვე იყო.
სტატიები…
ნიუსები…
სტატიები…
ნიუსები… ნიუსები… ნიუსები..

შრომამ მოკლა ადამიანი კი არადა...ჩიტი!

ნოემბერი – Sweet November

ყველაზე ტკბილი ნოემბერი. მოვიარე ფშავ-ხევსურეთი. ვიყავი ცარიელ, მიტოვებულ სოფლებში. გავიცანი ძალიან კარგი და საყვარელი ხალხი. ამაყი ხევსურები, თბილი ფშავლები, გადარეული მთიულები. შეიძლება ითქვას საუკეთესო დრო იყო ბოლო 5 თვის მანძილზე. მხიარული, სევდიანი, სამახსოვრო.

დეკემბერი – “Jackub! – Gela will Kill Me!”

ვებს ნერვები შევწირე.
გასულმა ერთმა თვემ ერთ რამეში დამარწმუნა. ყველაზე რთულია როცა ორ ადამიანს შორის დგახარ. მით უფრო თუ ამ ორი ადამიანიდან ერთი საშინლად ზარმაცია და მეორე საშინლად მომთხოვნი. და საბოლოოდ იჭყლიტები შენ. თუმცა რამდენიმე უძილო ღამის შემდეგ ყველაფერი დალაგდა. მე არ მოვკვდი. ისინიც რაღაცაზე შეთანხმდნენ, მკითხველს კი აქვს www.icmm.ge.

ღრრრრრრრ

ბოლო ერთი კვირა
კვირას ორ მეგობართან ერთად ელვისში დავაღამე. გრანდიოზული გეგმები გვაქვს. მიუხედავად იმისა რომ არ გვაქვს ფული, ერთ საინტერესო პროექტს მაინც ვიწყებთ.
ორშაბათს მთელი დღე ვწერე… ძველი ვალები მქონდა რედაქტორთან და უკლებლივ ჩავაბარე ყველა სტატია:)
სამშაბათსაც ვწერე…
დღეს თიანეთში ვიყავი ანუ ხეტიალი 2011 წარმატებით დავაგვირგვინე:)

Today is sad day....

ხვალ ისევ უნდა ვწერო.
პარასკევს სახლში მივდივარ.
შაბათს ჩემებს ვნახავ, თუმცა ყველას ერთად ალბათ საახალწლო სუფრასთან შევხვდები.
ასეთი იყო ჩემი ბოლო ერთი წელიწადი.
2012 ერთი სურვილი მაქვს.
“მქონდეს Nikon D7000 და მინდა ვიყო nature and wildlife photographer -ი.

რაც მინდოდა ყველაფერი მაქვს ამ ეტაპზე. ახლა ეს მინდა და ესეც მექნება კი არადა გავხდები

ჩემი არამწვანე ამბები Part II

ვაგრძელებ გუშინდელ პოსტს:)

ოქტომბერში მძღოლის პრობლემა მოვაგვარეთ. მიხარია როცა ადგილობრივები თანხმდებიან მცხეთა-მთიანეთის ცენტრთან თანამშრომლობას და ჩვენთან სამუშაოდ მოდიან. კარგი მძღოლი გვყავს. პროფესიონალი. უკანა ფშავში ისეთ გზებზე გვატარა და თან ისე ოსტატურად, მე და ნატა სუნთქვაშეკრულები ვისხედით და კარის სახელურებს ვებღაუჭებოდით. უკანა ფშავისკენ მიმავალი გზა ვიწროა და სახიფათო. გზაზე წვრილი წვეტიანი ქვები ყრია. თუ ფრთხილად არ ივლი დიდი შანსია საბურავი დაზიანდეს და მოგზაურობა ჩაგეშალოს. ჩვენი მძღოლის პროფესიონალიზმის წყალობით დანიშნულების ადგილს მშვიდობით მივაღწიეთ და უკანაფშავის ბოლო სოფელში, ვაკისოფელში ავედით. სოფელში იმ დროისათვის ერთადერთი ოჯახი დაგვხვდა, ძალიან თბილი და კარგი ხალხი. საერთოდაც მე ვფიქრობ მთაში რომ სუფთა ხალხი ცხოვრობს ისეთი არსად არაა. შეიძლება ეს შეფასება გადაჭარბებულად მოგეჩვენოთ და შეიძლება ვაჭარბებ კიდეც, მაგრამ ძალიან რთულია ფშაველის გულწრფელობაში შეიტანო ეჭვი. ხშირად მახსენდება ის სათნო და კეთილი ადამიანები და ძალიან ბედნიერი ვარ რომ ამ ადამიანებს ვიცნობ.

არ ვიცი რამდენჯერ გამიგია რომ მთა იცლება, რომ მთა მიტოვებული და უპატრონოა, მაგრამ ასჯერ გაგონილს რომ ერთხელ ნანახი სჯობია ფშავში კიდევ ერთხელ დავრწმუნდი. უკანაფშავის სოფლები თითქმის დაცლილია. ერთადერთი შუაფხო და თხილიანაა შედარებით ხალხმრავალი. სადაც ჯამში დაახლოებით 30-მდე ოჯახი ცხოვრობს. თხილიანაში ერთი სამწუხარო ამბავიც შევიტყვეთ. წელს გაზაფხულზე წყალდიდობისას სოფელში ბავშვი დაიღუპა. ოფიციალური ინფორმაციით გოგონა ხიდზე გადადიოდა და უეცრად მოვარდნილმა წყალმა ხიდი წაიღო. თუმცა როგორც აღმოჩნდა ოფიციალური ინფორმაცია არასწორი იყო და ფაქტები ადგილობრივმა ხელისუფლებამ თავიანთ სასარგებლოდ დაამახინჯა. სინამდვილეში წყალმა ხიდი კი არ წაიღო, არამედ ხიდი ჩატყდა და გოგონა ადიდებულ არაგვში ჩავარდა.

ვაკისოფელიდან ფშავის მთებით, მისი სილამაზით და უზომოდ კეთილი ადამიანების გაცნობით აღფრთოვანებულები წამოვედით. რუკა ბლოკნოტში მქონდა მიჯღაბნილი. ვიცოდი რომ სადღაც ახლოს იყო უკანაფშავის კიდევ ერთი სოფელი ჭიჩო. თუმცა როგორც აღმოჩნდა არც თუ ისე კარგი გეოგრაფი ვარ და ჭიჩოს ნაცვლად მუქოში ავედით. მუქო – ეს არის სოფელი მთის წვერზე. უფრო სწორად მთის წვერთან ფერდობზე შეფენილი რამდენიმე სახლი – ერთი ოჯახით. ჩვენი მასპინძელი ერთი მხიარული ფშაველი აღმოჩნდა, რომელიც 5 წლის წინ ქალაქს გამოექცა და მამაპაპისეულ კუთხეს მოაშურა. ჩვენი დანახვა ძალიან გაუკვირდა. კაციშვილს ეს სოფელი არ ახსოვს, დიდი ხანია აქ უცხო არავინ მინახავს და თქვენ საიდან მოხვედითო – გვკითხა. მერე თავისი “რანჩო” დაგვათვალიერებინა. ჩემი საზაფხულო რეზიდენციააო. სერიალებში რომ აქვთ რანჩოები, მეც მოვიწყვე ჩემთვის ერთი პატარა რანჩოო გვითხრა.

ჩვენც ინტერვიუები ჩავწერეთ, ათასი რამ ვკითხეთ. მთელი საუბრის მანძილზე წუწუნებდა ძნელია მთაში ცხოვრება, მარტოს მიწევს ყველაფრის კეთებაო. ტელეფონი აქ არ იჭერს და არაფერი. დასარეკად მეზობელ მთაზე უნდა გავიდეო და მუქოს წინ მდებარე მთისკენ მიგვითითა. ძალიან დამაინტერესა სალოცავმა და საფლავებმა რომელიც მუქოშია. თუმცა მათ დეტალურად შესასწავლად დრო აღარ დაგვრჩა. ღამდებოდა, თან გაგვიწვიმდა და წამოსვლა ვიჩქარეთ.

წამოვედით, მაგრამ მთლად უსაფრთხოდაც ვერა. ნაწვიმარზე მანქანა მოსრიალდა და…. მე მანქანიდან გადმოვხტი:)
მართალია არაფერი საშიში არ იყო, მაგრამ მაინც აღარ ჩავჯექი მანქანაში. ვაღიარებ, საშინლად მოვიქეცი, მაგრამ როცა ვიხსენებ იმ ავტოავარიების რიცხვს, რამდენშიც მოვხვდი და როცა სარკეში ჩემს გატეხილ წარბსაც ვავლებ თვალს, რისკის სურვილი მინიმუმადე დადის.

ძალიან სასაცილო იყო შემდეგ განვითარებული სიტუაცია. ნატა და მძღოლი მომდევდნენ მანქანით და მეხვეწებოდნენ რომ მანქანაში ჩავჯდარიყავი, მე კიდევ ვამტკიცებდი რომ ფეხით სიარული მერჩივნა და წვიმაც არაფერში მიშლიდა ხელს. ჩემი სიჯიუტის წყალობით, კარგად გავილუმპე და სერიოზული გრიპიც ავიკიდე ფშავიდან დაბრუნებისას.

საერთოდ ჩემი და ნატას ურთიერთობა საოჯახო კომედიას ჰგავს, ტრაგედიის მცირე ელემენტებით. ზოგადად ICMM- ში ფიქრობენ მე ყველაზე ფრთხილი და მშიშარა ვარ. იმიტომ რომ გამუდმებით ვიძახი ყველაფერზე, ეს არ შეიძლება, ის არ შეიძლება. და სანამ რამე გადაწყვეტილებას მივიღებ დიდხანს ვფიქრობ. ნატა ამ მხრივ სწრაფია. უშიშარი და გულადია. მაგრამ როცა ფაქტის წინაშე აღმოჩნდება სერიოზულად ამუხრუჭებს. ასეთ დროს როგორც წესი მე კარგი ფარი ვარ ხოლმე. მაგალითად მთელი ცხოვრება მეშინოდა ძაღლების. დუშეთში ცხოვრების პირველი თვე ცხადში ახდენილი კოშმარი იყო. ჯერ ისედაც რთულია ადაპტაციის პერიოდი. ახალი ადამიანები, ურთიერთობები და უნდობლობა დიდი დოზით. რთულია თავის დამკვიდრება უცხო ქალაქში სადაც არავის არ იცნობ და სადაც პირველივე დღეს პოლიციური რეჟიმის თვითმმართველობას ეჯახები. ამ ყველაფერს დაუმატეთ ძაღლებით სავსე ქუჩები და სრული ბედნიერებისთვის ამ ძაღლების უცნაური თვისება – ყველა გამვლელ-გამომვლელს უკან დაჰყვებიან. თავიდან ქუჩაში უკიდურესად დაძაბული დავდიოდი, სულ მეგონა რომ რომელიმე ჩემს გვერდით მოსეირნე ძაღლს აუცილებლად მოუნდებოდა კბილის გაკვრა. ნატა პირიქით, თავისუფლად დასეირნობდა, სანამ ერთ დღეს ძაღლები არ დაედევნენ და კივილით არ შევარდა უახლოეს აფთიაქში:) მოგვიანებით მეც მივხვდი რომ აზრი არ ქონდა ნერვიულობას. ერთ დილით ჩემს თავს ვუთხარი: “წარმოიდგინე რომ ქუჩაში ძაღლები არ დადიან. წარმოიდგინე რომ ყველაფერი კარგადაა, რომ არ გეშინია და მომეშვა”. მას შემდეგ ასე ვაგრძელებ “Life in a fool’s paradise”.

გულადი და უშიშარი ნატა<3

ნატაზე ვსაუბრობდი ზემოთ. ფშავის შემდეგ ბარისახოში წავედით. ბარისახოზე უფრო დაწვრილებით და იმ ამბავზე, როგორ გადავურჩით ახანჯვლას მომდევნო პოსტში დავწერ. დღეს კარგ ამბებს გავიხსენებ მხოლოდ. ბარისახოდან ლამის მარტო დავბრუნდი. ნატამ ერთი გადარეული ხევსური გაიცნო და ისე გადაირია, რჩებოდა
“არაფერი არ მინდა, თავი დამანებეთ ვრჩებიო,” – იძახდა. თუმცა როცა ცოტახანში აღტაცებამ გადაუარა და ჯანსაღად აზროვნება დაიწყო, წამოვიდა:). უცნაური რაღაცაა სიყვარული. აი რაღაცა ან ვიღაცა რომ შეგიყვარდება და მზად ხარ ყველაფერი დაივიწყო მის გამო. როგორც წესი ქალები სწორედ ასეთ დროს სცდებიან და სიყვარულის გამო ყველაფერზე უარს ამბობენ. ნატასაც ასე დაემართა. ერთი ხევსურის გამო ლამის ყველაფერზე უარი თქვა.

ყველაზე სახალისო ამ ამბავში ერთი ფაქტი იყო. ხევსურეთში სოფლებს საკმაოდ უცნაური სახელები აქვთ. დუშეთშიც იმდენი სოფელია, რომელიც კარზე მთავრდება რომ ხანდახან სათვალავი მერევა – მილახვრიანთკარი, ფოლადაანთკარი, ბანცურთკარი, ზოტიკიანთკარი, შალიკიანთკარი, ბზიკურაანთკარი, ველთაურთკარი, ციგრიაანთკარი, თანიაანთკარი, კუდიაანთკარი, ლაფანაანთკარი, აღდგომელაანთკარი, წინამძღვრიანთკარი, იმის კარი ამის კარი….კარი, კარი, კარი…

თავიდან გვერეოდა. დუშელებიც ჩასაფრებულებივით ერთ შეცდომასაც არ გვპატიობდნენ და სულ იყო საუბარი იმაზე, დააზუსტეთ სოფლები, გვარები. სოფლებს კიდევ ეშველა, რუკაზე ვნახულობდით, მაგრამ გვარები იქცა ტანჯვად. ნუ ნატას სატანჯველად პირველ რიგში. თუმცა ბარისახოში დაწყებულმა ლავ სთორმა ნატას პრობლემას უშველა. სხვა თუ არაფერი, ზუსტად ვიცი რომ ერთი ხევსურული გვარი არასოდეს შეეშლება:)

გუშინ ვთქვი სევდიან დღეებზეც დავწერ მეთქი. ერთის მხრივ შესანიშნავი სამსახური მაქვს. იმას ვაკეთებ რაც ჩემია, აი ძალიან ჩემი და რაც მიყვარს. მაგრამ ხანდახან ვჭედავ. მონატრებას ვეღარ ვერევი და არანორმალურად მინდა სახლში ყოფნა. სახლი, მეგობრები, ჩემთვის ძვირფასი ადამიანები მენატრებიან. როცა ფეისბუქზე ისეთ ღონისძიებას ლინკავენ, რომელზეც ყოფნა ძალიან მინდა და ვერ მივდივარ ნერვები მეშლება. ახლაც რამდენიმე წუთის წინ მოსაწვევი მომივიდა. ერთი ქუთაისური ჯგუფი კონცერტს მართავს. მიუხედავად იმისა რომ შაბათსაა, ვერ წავალ. იმიტომ რომ ერთი მნიშვნელოვანი შეხვედრა მაქვს დაგეგმილი და ვერ მოვახერხებ ჩასვლას. არადა ქუთაისში როცა ჩავდივარ ჩემი და და ჩემი მეგობრები აღნიშნავენ რომ დუშეთმა ჩემი მუსიკალური გემოვნების დეგრადაცია მოახდინა. აქ ჩამოსვლამდე ქართულ მუსიკას საერთოდ არ ვუსმენდი. კარგად მახსოვს ჩემი ირონიული ფიქრები როცა ნატალიმ ქართული სიმღერის “შედევრები” ჩართო ერთ საღამოს და იძულების წესით მასმენინა. თავიდან ჯიუტად ვამბობდი უარს, მაგრამ როცა ერთ დღეს ნამდვილ ხევსურულ საღამოზე აღმოვჩნდი, მივხვდი რომ უაზრობაა გამუდმებით დააიგნორო ის, რასაც შენი ქვეცნობიერი გთავაზობს. ეს პოსტიც აი ამ სიმღერის ფონზე დაიწერა.

უშენოდ ყინვაა

საკუთარი თავის მიკვირს, მაგრამ ასეა. მე ახლა ამას ვუსმენ.
პრინციპში ეს ჩემთვის მარტო სიმღერა აღარაა. ჩემი დაუწყებელ-დაუსრულებელი ისტორიის ამბავია, რომელსაც აქ და ამ სივრცეში ალბათ არასდროს მოვყვები:)

ტყის მართვა ბელორუსში

დიდი ხნის წინ დაპირებულ პოსტს ვწერ. უფრო სწორად IUCN -ისთვის დავწერე და ახლა იქიდან ვაკოპირებ.

2011 წლის ივნისში ENPI FLEG პროგრამის ფარგლებში ბელარუსში პრეს-ტურის მონაწილე გავხდი. პრეს-ტური, რომელშიც ქართველი, რუსი, უკრაინელი, ბელორუსი, სომეხი, აზერბაიჯანელი და მოლდოველი ჟურნალისტები მონაწილეობდნენ მიზნად ისახავდა ბელორუსიის სატყეო სისტემაში განხორციელებული რეფორმის გაცნობას.
რეფორმები, რომელიც ბელორუსიის სატყეო მეურნეობაში გატარდა, ერთი შეხედვით მართლაც მნიშვნელოვანი ჩანს. ტყე ბელორუსიისათვის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბუნებრივი რესურსია, რომელსაც შეიძლება ითქვას კარგადაც უვლიან.

ქვეყნის ტერიტორიის 38%-ზე მეტი, დაახლოებით 9.39 მილიონი ჰექტარი ტყეებს უჭირავს. ბოლო 60 წლის განმავლობაში ბელორუსიაში ტყის ფართობი თითქმის გაორმაგდა.

პრეს-ტურის სამდღიანი პროგრამა საკმაოდ დატვირთული იყო. პირველი ოფიციალური შეხვედრა ბელორუსის სატყეო მეურნეობის სამინისტროში, მინისტრ მიხეილ ამელიანოვიჩთან შედგა. მინისტრის თქმით მათი ქვეყნის ეკონომიკური მდგრადობა მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული ტყეების სათანადო-მოვლა პატრონობაზე.

პრეს-ტურის ფარგლებში მოვინახულეთ ბელორუსიის თითქმის ყველა სანერგე-მეურნეობა და მათი მუშაობის სპეციფიკას გავეცანით.

პატარ-პატარა მეურნეობები ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზეა განთავსებული. სანერგეებში სხვადასხვა ჯიშის ნერგებს ზრდიან, რომელთაც შემდეგ აუთვისებელ ფართობებზე რგავენ და ახალ ტყეს აშენებენ. ყოველ წელს ბელორუსიაში ახალი ტყის გაშენება ხდება და ყოველწლიურად 100 ტონა თესლი ინახება სანერგე მეურნეობებისათვის.

მარტო 2010 წელს ტყის რეგენერაცია და ახალი ტყის გაშენება 29 ათას ჰექტარზე განხორციელდა. გარდა იმისა რომ ტყეებს აშენებენ, უკვე არსებულსაც კარგად იცავენ. პრევენციულ ღონისძიებებს სხვადასხვა მიმართულებით ატარებენ, ერთ-ერთი ხანძარსაწინააღმდეგო ღონისძიებებია. ქვეყანაში 239 სახანძრო სადგურია, რომელიც აღჭურვილია ხანძარსაწინააღმდეგო ტექნიკით. გარდა ამისა ქვეყნის მასშტაბით ტყეებში დაყენებულია 72 ვიდეოთვალი, რომლის ფუნქცია, კონტროლთან ერთად ხანძრის კერების აღმოჩენა და შესაბამისი სამსახურებისთვის დროულად ცნობებაა. მკაცრია კანონი იმ პირების მიმართ, ვინც არაკეთილსინდისიერად იქცევა და ტყეში ცეცხლის დანთებისას შესაბამის ზომებს არ იღებს. სატყეო მეურნეობის სამინისტროს წარმომადგენლების თქმით ბოლო წლებში უსაფრთხოების ზომების დარღვევისათვის 800-მდე ადამიანის პასუხისმგებლობის საკითხი დადგა.

ტყის რეგულირება ის საკითხია, რომელიც ბელორუსიაში ნომერ პირველია. “ბელგოსლესი” ასე ჰქვია იმ სტრუქტურას, რომელიც უშუალოდ მონიტორინგს ახორციელებს. სატყეო ინჟინრებით, ნიადაგმცოდნეებით, კარტოგრაფებით და ტყის მონიტორინგის სპეციალისტებით დაკომპლექტებული უწყება მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სატყეო მეურნეობის დაცვაში. რაც შეეხება ტყის მონიტორინგს იგი სხვადასხვა მიმართულებით ხორციელდება. ეკოლოგიური, პათოლოგიური და რადიაციული მონიტორინგი ბელორუსიის ტყეებში მუდმივად ხდება. გარდა ამისა ვიდეოთვალით კონტროლდება ტყის მასივები.

ის რაც ბელორუსიაში ყველაზე მეტად თვალშისაცემია უჩვეულო სისუფთავეა. მინსკი სწორედ სუფთა ქუჩებით, მოვლილი სკვერებით და უზარმაზარი სივრცით დამამახსოვრდა. მინსკში სამი რამეა დიდი დოზით – საბჭოთა სიმბოლიკები, ლუკაშენკოს სურათები და ბალახის მკრეჭავები. ეს უკანასკნელები ქმნიან იმ წესრიგს, რომელიც ქალაქშია. და არამარტო მინსკში. რამდენიმე დღის მანძილზე თითქმის ნახევარი ბელორუსია შემოვიარე. ყველგან ერთიდაიგივეა – წესრიგი, წესრიგი და სისუფთავე.

შეიძლება ითქვას, იქ ყველა ბუჩქს და ხეს უფრთხილდებიან. ტყეები, რომელსაც კარგად უვლიან, იცავენ და აკონტროლებენ.

Life in a fool’s paradise

სამი თვეა მცხეთა-მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრში ვმუშაობ.
ეს სამი თვე ჩემი ცხოვრების ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და ყველაზე სევდიანი დროა.
საინტერესო იმიტომ რომ აბსოლიტურად სხვა გარემოში აღმოვჩნდი, სხვა რეალობაში. თუმცა ყველა სირთულე გამოწვევად მივიღე და შევეცადე ყველაფერში დადებითი მეპოვნა.
სევდიანი იმიტომ რომ ყველაფერს მოვწყდი – სახლს, მეგობრებს, საერთოდ ყველაფერს, რაც მაინტერესებდა და მიყვარდა.
ცხოვრების სტილიც შევიცვალე.
თუმცა არაფერს ვნანობ.
საუკეთესო გადაწყვეტილება იყო აქ წამოსვლა იმ გადაწყვეტილებებს შორის, რაც კი ოდესმე მიმიღია.
კიდევ ბევრი რამის დაწერა მინდა, მაგრამ ვერ ვწერ.
ალბათ ოდესმე ვიქნები გულახდილი და ღრმა დეტალებზეც მოგიყვებით.
მანამდე კი ეს “რაღაც” შეგიძლიათ ნახოთ… ფოტოები, რომელიც სხვადასხვა დროს მცხეთა-მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრისათვის გადავიღე.

ფშავ-ხევსურეთი

დარაბებს მიღმა ხევსურეთია

ერთი კვირაა ხევსურეთში დავხეტიალობ. მართალია სახეტიალოდ ცოტა ცუდი დრო შევარჩიე, ცივა, ხალხი თითქმის არ მოძრაობს, სოფლები უკვე დაცლილია და მოსახლეობა გამოსაზამთრებლად ბარშია გახიზნული, მაგრამ ხეტიალი მაინც დაუვიწყარი და შთამბეჭდავი იყო.
ქვემოთ საკმაოდ ვრცელ სტატიას გთავაზობთ, რომელიც მცხეთა-მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრისათვის მოვამზადე.
წაიკითხეთ და თუ რამის დამატების სურვილი გაგიჩნდებათ, ქვემოთ, კომენტარებში მომწერეთ.

სოფელი ბარისახო, რომელიც დუშეთიდან 63 კილომეტრში მდებარეობს, პირაქეთა ხევსურეთის ცენტრია. ბარისახოს თემში შემავალი 32 სოფლიდან, სკოლა, საბავშვო ბაღი და სამედიცინო პუნქტი მხოლოდ ამ სოფელს აქვს. ბარისახო პირაქეთა ხევსურეთის ყველაზე დიდი სოფელია: სოფელში ამ დროისთვის 54 ოჯახი ცხოვრობს.
დუშეთი-ბარისახოს 63-კილომეტრიანი ოღრო-ჩოღრო გზის გავლას 2 საათზე მეტი სჭირდება. სოფელში უჩვეულო სიჩუმეა. რამდენიმე სახლიდან კვამლიც ამოდის, მაგრამ ხალხი არსად ჩანს. სოფლის ცენტრში რამდენიმე დანგრეული შენობაა. ერთ-ერთზე საქართველოს დროშა ფრიალებს. იქვე თბილისი-ბარისახოს ავტობუსი დგას. ავტობუსის საქარე მინაზე წარწერა გაკრული: „15 ოქტომბრიდან ამოღებული იქნება ოთხშაბათი“.
ავტობუსის მძღოლი გოგია ბურდული გვიხსნის, რომ მგზავრთა სიმცირის გამო იძულებულია გრაფიკი შეცვალოს.
„ახლა კვირაში სამჯერ: სამშაბათს, პარასკევს და კვირას ვივლი თბილისში. აქამდე ოთხშაბათობითაც დავდიოდი, მაგრამ ხალხი აღარ დადის. გუშინ სულ სამი მგზავრი მყავდა,“- ამბობს გოგია ბურდული.
ბარისახოში მცხოვრები ხევსურები ამბობენ, რომ სოფელში, მამა-პაპისეულ ფუძეზე ძირითადად ასაკოვანი ხალხი რჩება, ახალგაზრდები კი სამუშაოს საძებნელად ბარში მიდიან და მთაც თანდათანობით ცარიელდება.
ბარისახოში მცხოვრები სანათა წიკლაური იმ დროს იხსენებს, როცა სოფელში დასახლდა.
„34 წლის წინ გამოვთხოვდი აქეთ. მაშინ აქ სამუშაოც იყო და ხალხიც. სკოლაც გვქონდა, საბავშვო ბაღიც, ვეტუბანიც და 25-საწოლიანი საავადმყოფოც. სკოლა-ინტერნატში 270 ბავშვი სწავლობდა. ახლა იცლება მთა. მთელი ხევსურეთი რომ მოიაროთ, ორ-სამ ისეთ სოფელს თუ ნახავთ, სადაც ხალხი ჯერ კიდევ ცხოვრობს. დანარჩენი სოფლები სულ დაცარიელებულია. ბარისახო ყველაზე ხალხმრავალი სოფელია ამ მხარეში. სოფელი სასაზღვრო პოლიციაში დასაქმებული ხალხის წყალობით შევინარჩუნეთ. აქაურები მანდ რომ არ იყვნენ დასაქმებულები, აქამდე ბარისახოც დაიცლებოდა,“ – ამბობს სანათა წიკლაური.
ბარისახოში ყველგან თივის ზვინები დგას. ერთ-ერთ თივის ზვინთან რამდენიმე ადამიანს ვამჩნევთ. ბარისახოელი არსენა ჭინჭარაული ზვინს შლის და თავიდან დგამს. ამბობს, რომ ბავშვების გაფუჭებულ საქმეს ახლა თავიდან აკეთებს. კითხვაზე, კეთდება თუ არა რაიმე მათ სოფელში, ჭინჭარაული სოფლის განვითარების პროგრამის ფარგლებში გაკეთებულ სოფლის გზას იხსენებს. მაგრამ, იქვე ამბობს, რომ ხევსურეთი ადგილობრივ და ცენტრალურ ხელისუფლებას მხოლოდ არჩევნების წინ ახსენდება.
„სოფლის განვითარების პროგრამით 4000 ათასი ლარი მოგვცეს და შიდა გზა გავაკეთეთ. სხვა მხრივ მივიწყებული ვყავართ ყველას. ერთადერთი, ვინც მთას ყურადღებას აქცევდა, ჩვენი დეპუტატი მარინა მოლოდინი იყო. მარინას შემდეგ აქ კაციშვილი არ მოსულა ჩვენს საკითხავად, არც შალვა ნათელაშვილი და არც ახლანდელი დეპუტატი კობა ბადაგაძე. რაც ბადაგაძე ავირჩიეთ, მისთვის თვალი აღარ დამიკრია. განა ვემდური, მაგრამ ერთხელ მაინც იკითხოს ჩვენი ამბავი. არჩევნებისთვის მარათონი რომ იწყება, მოდიან და გვეუბნებიან: აბა თქვენი ჭირიმე, ხმა მოგვეცით, დაგეხმარებითო. გაინაღდებენ თავისას და მერე აღარავის ვახსოვართ. ჩვენი პრობლემები არავის ინტერესებს,“ – ამბობს არსენა ჭინჭარაული.
შსს-ს სასაზღვრო პოლიცია ერთადერთი სახელმწიფო უწყებაა, რომელსაც ხევსურები ემადლიერებიან. ბარისახოელების უმრავლესობა სწორედ იქ მუშაობს. დასაქმების კიდევ ერთი ადგილი სკოლა, საბავშვო ბაღი და სამედიცინო პუნქტია. სკოლისკენ გზა არსენა ჭინჭარაულმა გვიჩვენა.
„შედით სკოლაში და ნახეთ რა ხდება. შენობა დანგრეული და გასარემონტებელია. სკოლას სპორტული დარბაზი არა აქვს. ბავშვებს თამაშის საშუალება არა აქვთ. ფანჯრებს მინები არა აქვს და შენობას ნორმალური სახურავი. საკლასო ოთახებში წვიმის დროს წყალი ჩადის და ბავშვებს თავზე აწვიმთ. დირექტორი ბევრს წვალობს, მაგრამ სკოლის შეკეთებას საშველი მაინც არ დააყენეს,“ – ამბობს ჭინჭარაული.
ბარისახოს საჯარო სკოლაში პირაქეთა ხევსურეთის 10-ზე მეტი სოფლის 70-მდე ბავშვი სწავლობს. სკოლის გვერდით პანსიონია, სადაც სხვადასხვა სოფლიდან ჩამოსული 23 ბავშვი ცხოვრობს. ისინი თავიანთ სახლებში მხოლოდ შაბათ-კვირას მიდიან. პანსიონში ცხოვრების მთავარი მიზეზი სკოლასა და სახლს შორის არსებული დიდი მანძილია, რომლის გავლაც დიდთოვლობის დროს შეუძლებელია. პანსიონი ორი წლის წინ გაარემონტეს, სკოლა კი ისევ სავალალო მდგომარეობაშია.
სკოლის სპორტული დარბაზი შესაკეთებელია. ფანჯრების ჩამტვრეული მინები „სკოჩითაა“ დამაგრებული. იატაკი ალაგ-ალაგ ამომტვრეულია, კედლების ბათქაში კი ჩამოყრილი. მიუხედავად ამისა, სკოლაში იდეალური წესრიგი და სუსუფთავეა. მასწავლებლები ამბობენ, რომ შენობის შეკეთებას სკოლა საკუთარი სახსრებით ვერ ახერხებს, დახმარება კი არსაიდან ჩანს. ერთადერთი სახელმწიფო უწყება, რომელიც ბარისახოს საჯარო სკოლას დაეხმარა, სასაზღვრო პოლიციაა – ინტერნეტის ქსელში ჩართული რამდენიმე კომპიუტერი სწორედ პოლიციის ნაჩუქარია. საკლასო ოთახების არასაკმარისი რაოდენობის გამო კომპიუტერების ოთახში ახლა პირველკლასელები სწავლობენ.
სკოლიდან გამოსულებს გზაზე დარიკო არაბული გვხვდება. მას ღუმელის დასანთებად სახლში ხის დამტვრეული ტოტები მიაქვს. „შეშა ძვირია. ერთი მანქანა შეშა 200 ლარი ღირს. ჩემი პენსია კი 100 ლარია. არ ვიცი ამ ზამთარს თავი როგორ უნდა გავიტანო,“-ამბობს არაბული.
ბარისახოში ახლა ზამთრისთვის ემზადებიან. მათ წინ 5 რთული თვე ელოდებათ. ზამთარი აქ ყველას ძნელად გადააქვს. ბარისახოელები თავს მხოლოდ იმით ინუგეშებენ, რომ დიდთოვლობაშიც კი ბართან დამაკავშირებელი გზა აქ დიდი ხნით თითქმის არასოდეს იკეტება. საავტომობილო გზა აქ ხშირად იწმინდება.
ამ გზით გაზაფხულზე პირაქეთა ხევსურეთს უმუშევრობით და ხანგრძლივი ზამთრით გაბეზრებული კიდევ რამდენიმე ოჯახი დატოვებს.

This slideshow requires JavaScript.

© სტატია მომზადებულია მცხეთა – მთიანეთის საინფორმაციო ცენტრისათვის.
საავტორო უფლებები დაცულია!